Deuteronomio 1 - Ñawpaq Testamento Apurímac Llaqtanchispaq Este nisqa Lawpaq

Horeb nisqa lugarmanta lloqsinankupaq Moisés kamachisqanmanta

¹ Moisesmi Israelpa miraynin llapallan runakunaman rimapayaran Jordán mayupa waq lawnin Arabá nisqa lugarpi. Chay lugarqa karan Puka Lamar Qochapa cercanpi hinallataq Parán, Tofel, Labán, Hazerot hinallataq Dizahab llaqtakunapa cercanpi ima.

² Horeb nisqa lugarmanta asta Cades-barnea nisqa lugarkamaqa, Seir nisqa orqonta puriyqa chunka hukniyoq p'unchawmi karan.

³ Egipto *nacionmanta lloqsimusqanku tawa chunka wataña pasaruqtinmi, chunka hukniyoq killapa qallariynin p'unchawpi, Moisesqa Israelpa miraynin runakunata rimapayaran Señor Diospa ñawpaqtaraq llapallan kamachisqanta.

⁴ Chaytaqa Moisesqa rimapayaran Amorreo nisqa runakunapa *reynin Sehonta guerrapi vencesqanpa qepantan. Chay rey Sehonqa Hesbón nisqa llaqtapin gobiernaran. Saynallataqmi Moisesqa venceran Basán nisqa runakunapa reynin Ogtapas. Chay rey Ogqa Astarot nisqa llaqtapi hinallataq Edrei nisqa llaqtapin gobiernaran.

⁵ (Chay reykunata vencesqanpa qepantan) Moisesqa Israelpa miraynin runakunaman rimapayaran, Jordán mayupa intipa lloqsimunan lawpi, Moab nisqa lugarpi kashaqtinku. Hinaspan Moisesqa kay leykunamanta khaynata rimapayaran:

⁶ —Señor Diosqa Horeb nisqa orqopin khaynata rimapayawaranchis: “Qankunaqa unay tiempoñan kay orqopi kashankichis.

⁷ Sayarispa riychis amorreo nisqa runakunapa tiyasqan orqokunaman hinallataq muyuriqninpi kay llaqtakunamanwan ima: Arabá lawman, orqokuna lawman, wayq'okuna lawman, Neguev nisqa ch'inñeq desierto lawman, lamar qocha lawman, saynallataq Canaán runakunapa allpanman, Líbano nisqa orqokuna lawman hinallataq asta Éufrates nisqa hatun mayukama.

⁸ ¡Qawariychis! Noqa Señor Diosmi kay allpataqa qoykichis. Rispaykichisyá chay allpata hap'ikamuychis. Noqaqa huk juramentota ruwaspan prometerani, chay allpata huk herenciata hina abueloykichis Abrahamman, Isaacman, Jacobman hinallataq mirayninkunamanwan ima qonaypaq”, nispa.

Juezkunata Moisés churasqanmanta

⁹ Noqa Moisesmi ñawpaq tiempokunapiqa Israelpa miraynin runakunata khaynata nirani: “Noqa sapallayqa manan qankunataqa pusayta atiykichismanchu.

¹⁰ Señor Diosninchismi qankunataqa ashkaman tukurachisunkichis. Chayraykun qankunaqa cielopi ch'askakuna hinaraq ashkallaña kashankichis.

¹¹ Ñawpaq abuelonchiskunapa Señor Diosninmi aswan más ashkalla kanaykichispaq bendecisunkichis. Saynapin qankunataqa kunan ashka kasqaykichismantapas waranqa kutitaraq ashkaman tukuchisunkichis. Saynaqa Señor Diosqa prometesqanman hinayá ruwachun.

¹² Hinaspapas noqa sapallayqa manan arreglayta atiymanchu qankunapa tukuy problemaykichiskunataqa hinallataq quejaykichiskunatapas.

¹³ Chayraykuyá sapankama ayllumanta akllamuychis khayna runakunata: allin yachayniyoq runakunata, allin reqsisqa runakunata hinallataq allin experienciayoq runakunatawan ima. Chay runakunatan noqaqa qankunapa jefeykichis kananpaq churasaq”, nispa.

¹⁴ Hinaqtinmi paykunaqa niwaranku khaynata: “Allinpunin chay niwasqaykikuqa. Saynaqa chay niwasqaykikuman hinayá ruwasqa kachun”, nispa.

¹⁵ Chaymi noqaqa sapankama ayllumanta akllamusqanku allin yachayniyoq runakunata, allin importante runakunata hinallataq allin experienciayoq runakunatawan ima churarani, waranqa runakunapa jefen kananpaq, pachak runakunapa jefen kananpaq, pishqa chunka runakunapa jefen kananpaq hinallataq chunka runakunapa jefen kananpaq ima. Wakintataqmi churarani, sapankama ayllupa jefen kananpaq.

¹⁶ Hinaspapas chay tiempopin noqaqa juezkunata khaynata kamachirani: “Llapallan runakunataqa allinta uyarispan, ima problemankutapas arreglankichis. Qankunaqa ama ni pimanpas sayapakuspan problemankutaqa arreglankichis, Israelpa miraynin llaqtamasiykichis kaqtinpas otaq forastero runakunaña kaqtinpas.

¹⁷ Qankunaqa aman ni pimanpas sayapakunkichishchu, qapaqña otaq wakchaña kaqtinpas. Aswanqa ima problemankutapas igualta uyarispan arreglankichis. Qankunaqa Diospa yanapayninwanmi juzgankichis. Chayraykuyá ama ni pitapas manchakuspa ima problemakunatapas arreglankichis. Ichaqa sichus nishu grave chay problemakuna kanqa chayqa, chay problemakunataqa noqamanmi apamuwankichis arreglanaypaq”, nispa.

¹⁸ Noqaqa chay kamachikuykunataqa chay tiempopiraqmi ima ruwanaykichispaqpas kamachirani, nispa.

Canaán allpata qawamunankupaq chunka ishkayniyoq runakunata Moisés mandasqanmanta

¹⁹ (Moisesqa Israelpa miraynin runakunatan nillarantaq khaynata): —Noqaykuqa Señor Diospa kamachiwasqankuta kasukuspa, Horeb nisqa orqomanta lloqsispa Amorreo nisqa runakunapa tiyasqan orqokunaman rirayku. Hinaspapas qankunaqa yachankichismi ancha manchakuypaq ch'inñeq desierto lugarkunapi purisqaykuta. Hinaspan chayarayku Cades-barnea nisqa lugarkama.

²⁰ Hinaqtinmi noqaqa paykunata chay lugarpi khaynata nirani: “Señor Diospa qowasqanchis Amorreo nisqa runakunapa allpankupa orqonkunamanmi chayaramunchis.

²¹ ¡Qawariychis, Señor Diosmi qowanchis chay allpataqa! Rispaykichisyá chay allpataqa hap'ikamuychis, ñawpaq abuelonchiskunaman Señor Diosninchispa prometesqanman hina. Saynaqa amayá manchakuychishchu nitaq hukmanyaychispashchu”, nispa.

²² Ichaqa paykunataqmi niwaranku khaynata: “Noqanchis ukhumantayá chay allpata qawamunankupaq awaytiyaq runakunata mandarusunchis. Paykunaqa qawamusqankumanta kutimuspankun, willawasunchis mayqen ñannintas risunchis hinallataq mayqen kaq llaqtakunamansi chayasunchis chaykunata”, nispa.

²³ Chaymi chay niwasqanku allin kaqtin, paykuna ukhumanta chunka ishkayniyoq qarikunata akllarani. Noqaqa sapankama ayllumantan huk qarita akllarani.

²⁴ Chay chunka ishkayniyoq qarikunaqa orqo-orqonta rispankun, chayaranku Escol nisqa wayq'o uraykama. Hinaspan chay allpata allinta qawamuranku.

²⁵ Chay qawamusqanku allpamanta kutinpuspankutaqmi, apamuranku chay allpapi wiñaq rurukunata. Hinaspan willawaranku khaynata: “Señor Diospa qowananchis allpaqa ancha sumaq allpan kasqa”, nispanku.

²⁶ Ichaqa manan chay allpamanqa riyta munarankuchu. Aswanmi rebelde runakuna kaspanku, Señor Diospa kamachisqanta mana kasukurankuchu.

²⁷ Hinaspan carpanku ukhupi rimapakuranku khaynata: “Señor Diosqa cheqnikuwanchismi. Chaymi Egipto *nacionmanta orqomuwaranchis. Kunanqa Amorreo nisqa runakunapa makinman entregaykuwaspanchismi wañuchiwasun, saynapi chinkapunanchispaq.

²⁸ Kunanri, ¿maymantaq risunchís? Chay allpata qawaq riq runakunaqa khaynata willawaspanchismi mancharichiwanchis: ‘Chay allpapi tiyaq runakunaqa ancha kallpasapa runakunan kasqaku. Llaqtankupas hatunkunan kasqa. Enteron llaqtakunata muyuriq perqankunapas nishu altollañan kasqa. Hinaspapas chay allpapiqa rikumuykun hatunkaray Anac sutiyoq runapa miraynin hatunkaray runakunatapas’ ”, nispanku.

²⁹ Chaymi noqaqa khaynata nirani: “Ama paykunataqa manchakuychishchu nitaq hukmanyaychispashchu.

³⁰ Señor Diosmi qankunapa ñawpaqniykichista rishan. Paymi qankunapa rantiykichista peleanqa, imaynan Egipto nacionpi ruwasqankunatapas rikurankichis, chay hinata.

³¹ Saynallataqmi qankunaqa rikurankichis ch'inñeq desierto lugarninta Señor Diosninchis pusamuwasqanchista kay lugarman chayamunanchiskama. Chaytaqa ruwaran, imaynan huk wawatapas papan makinmanta hap'ispa ñanninta pusan chay hinatan”, nispa.

³² Saynata ruwashaqtinpas paykunaqa manan Señor Diospiqa confiarankuchu.

³³ Señor Diosqa ñawpaqniykutan riran, samanaykupaq huk lugarta mashkaspa. Payqa ñanninta pusawanankupaqmi tutaqa sayashaq ninawan k'anchaykuwaranku. P'unchawñataqmi ñawpaqniykuta phuyuwan llantuykuwaranku, saynapi ñanninta pusawanankupaq.

Israelpa miraynin runakunata Señor Dios castigasqanmanta

³⁴ Chay rimapakusqankuta uyarispanmi Señor Diosqa anchata phiñakuran. Hinaspan juramentota ruwaspa khaynata niran:

³⁵ “Kay runakunaqa manan ni mayqenninkupas rikunqakuchu taytankuman juraspa prometesqay sumaq allin allpataqa, huchasapa runakuna kasqankurayku.

³⁶ Jefone sutiyoq runapa wawan Calebmi ichaqa rikunqa chay qawamusqan Canaán allpataqa. Noqaqa payman hinallataq mirayninkunamanmi qosaq chay allpataqa, tukuy sonqonkuwan noqa Señor Diospi confiaspa qatikuwasqanrayku”, nispa.

³⁷ Saynallataqmi qankunapa kawsaykichispi noqa Moisespaqpas Señor Diosqa anchata phiñakuran. Hinaspan khaynata niwaran: “Qanpas manan chay Canaán allpamanqa haykunkichu.

³⁸ Aswanqa Nun sutiyoq runapa wawan servisuqniyki Josueymi haykunqa. Paymi Israelpa miraynin runakunata Canaán allpaman pusanqa. Hinaspan chay allpata paykunaman entreganqa. Chayraykuyá paytaqa allinta kallpanchay”, nispa. (Saynallataqmi Señor Diosqa taytaykichisman niran khaynata):

³⁹ “Chay allpamanqa haykullanqakutaqmi qankuna Israelpa miraynin runakunapa wawaykichiskunapas. Chay wawakunamantan qankunaqa nirankichis khaynata: ‘Enemigonchis runakunan guerrapi vencewaspanchis, kay wawanchiskunataqa presota hap'ikunqaku’ nispaykichis. Chay wawaykichiskunaqa manan yacharankuraqchu imas allin otaq imas mana allin kasqantapas. Ichaqa noqa Señor Diosqa wawaykichiskunamanmi chay Canaán allpataqa qosaq. Paykunan chay allpapiqa tiyanqaku.

⁴⁰ Ichaqa qankunaqa kutipuychisyá ch'inñeq desierto lugarman, Puka Lamar Qocha nisqanku lawman riq ñanninta”, nispa.

Israelpa miraynin runakuna guerrapi vencesqa kasqankumanta

⁴¹ Chaymi qankunapa taytaykichiskunaqa noqa Moisesta khaynata niwaranku: “Noqaykuqa Señor Diospa contranpin huchallirukuyku. Ichaqa noqaykuqa risaqkun enemigonchis runakunawan peleaq, Señor Diosninchispa kamachiwasqankuman hina”, nispa. Chaymi taytaykichiskunaqa guerraman rinankupaq armankuta alistakuranku. Hinaspan paykunaqa facillapas kashanman hinata orqokunaman riyta munaranku.

⁴² Ichaqa Señor Diosmi khaynata niwaran: “Paykunata niy, ama rinankupaq hinallataq ama peleanankupaq. Noqa Señor Diosqa manan paykunawanchu kasaq. Sichus rinqakupuni chayqa, enemigonkun paykunataqa peleaspa vencemunqa”, nispa.

⁴³ Chaymi noqaqa Señor Diospa niwasqanta taytaykichiskunaman willarani. Ichaqa manan paykunaqa uyariwarankuchu chay nisqaytaqa. Aswanmi Señor Diospa niwasqanta mana kasukuspanku qariy-qarillaña chay orqokunaman wicharanku.

⁴⁴ Chayraykun chay orqokunapi tiyaq Amorreo nisqa runakunaqa paykunapa contrankupi peleaq lloqsimuspanku lliwta venceranku. Hinaspan chay amorreo runakunaqa abejakuna hinaraq taytaykichiskunata qatimuranku Seir nisqa orqomanta asta Horma nisqa law llaqtakama.

⁴⁵ Hinaqtinmi Israelpa miraynin runakunaqa guerramanta kutinpuspanku Señor Diospa ñawpaqninpi waqaranku. Ichaqa Señor Diosqa paykunapa waqasqankutaqa manan uyariranchu.

⁴⁶ Chayraykun noqaykuqa ancha unay tiempo qepakurayku Cades lugarpi.