Matthew 13 - Yupik Bible

Nauceciiyurta

¹ Ernermi taumi Jesus-aaq anngami enemek, nanvam cen̄iinun aqumuq.

² Yugugaat-llu amllelriit quyurrvikngatni angyamun ekluni aqumuq. Yuut tau͡gaam nunami nangengqaut.

³ Elliin-llu qalarutai amllelrianek ayuqestassiigutetgun qanerluni, “Tangerrluku nauceciiyurta nauceciiriyarturtuq.

⁴ Nauceciirinanrani-llu ilait tut'ut tumyaramun, yaqulget-llu nerait nangluki.

⁵ Ilait-llu teggalqulilriamun tut'ut, amllermek nunatailngurmun, naugarrluteng-llu mamtulriamek nunailameng,

⁶ akerta-llu pic'an uugut, acilqurrilameng-llu nalaut.

⁷ Ilait-llu cukilanat akuliitnun tut'ut, cukilanat-llu naungameng nauviirait.

⁸ Ilait-llu nunamun assilriamun tut'ut naugiluteng-llu, ilait mukaarkangut yuinarnek tallimataarluteng, ilait-llu yuinarnek pingayutaarluteng, ilait-llu yuinarmek qulnek ciptaqluku.

⁹ Ciutengqellria niilli.”

¹⁰ Elitnaurain-llu ullagaat qanrulluku, “Ciin qalaruciki ayuqestassiigutetgun?”

¹¹ Kiuluki-llu qanrutai, “Elpeci cikiumauci cauciitnarqelriit taringyugngaluki, Agayutem angayuqauvian pii, tau͡gaam ellait cikiumanritut.

¹² Pingqellria cikiumaarkauguq amllelrianek pingqerresqelluku. Tau͡gaam piilnguq teguimaarkauguq piutainek tuaten.

¹³ Taumek ayuqestassiigutetgun qalarut'laranka, iingqeng'e'rmeng tangenrrilata, ciutengqeng'e'rmeng-llu niitenrilata, taringevkenateng-llu.

¹⁴ Ellaitni Isaiah-m qanellra piciurtuq man'a: ‘Niiterrlainang'e'rpeci ayuqucingengaituci, tangerrlainang'e'rpeci-llu taringengaituci.

¹⁵ Yuut ukut ircaqruit elpegiutut, ciutait-llu umgumaut, iingit-llu takviatut, iimegteggun tangrrarkaunrirluteng, ciutmegteggun-llu niitnanrirluteng, umyuameggnek-llu ayuqucingnanrirluteng caungaunateng-llu wangnun anirtuusqelluteng.’

¹⁶ Tau͡gaam iici atawaqertut tangrrucameng, ciuteci-llu niicameng.

¹⁷ Ilumun, qanrutamci, prophet-aat amllelriit ellualriit-llu tangerrsugyaaqait tangelci, tau͡gaam tangenrritait, niitelci-llu niicugyaaqait, tau͡gaam niitenritait.

¹⁸ Ayuqestassiigun man'a niiciu nauceciiyurtem̄ek.

¹⁹ Yuk qaneryaramek niitaqami angayuqauviim pianek taringevkenaku-llu, assiilguum tekitaqamiu allurtelaraa ircaqruani nauceciimalriamek. Waniwauguq pekcaramun nauceciimalria.

²⁰ Waniwauguq-llu teggalqulilriamun nauceciimalria niitaqami qaneryaramek quyakluku ciuniularaa.

²¹ Tau͡gaam acilqurrilami elliineteksaituq ak'anun. Qaneryaraq pitekluku arenqiallugeskuni, wall'u nangcimakuni pinriqertelartuq.

²² Cukilanat-llu akuliitnun nauceciumalria waniwauguq; qaneryaramek niitellria yuk; tau͡gaam ellam mat'um pii umyuarrlugcarautekngamiki, tukuucim-llu ukvercecani, qaneryaraq cikvagutelaraat, naugivkarpek'naku.

²³ Tau͡gaam nuna assilria naucetaarkam tusvikellra waniwauguq qaneryaramek niitellria taringluku-llu: taumek naugiuq naungiinalrianek, ilii yuinarnek tallimataarluni, ilii-llu yuinarnek pingayutaarluni, ilii-llu yuinarmek qulnek cipluku.”

Naunerrluut

²⁴ Allamek ayuqestassiigutmek cali qanrutai, “Qiliim angayuqauvia ayuquq yugtun assilrianek naucetaarkaanek nauceciilriatun naucetaarvimini.

²⁵ Tau͡gaam yuut qavallratni inglukestii tailliniuq assiitellrianek naunerrlugnek nauceciiyarturluni mukaarkat akuliitnun, ayagluni-llu.

²⁶ Tua-i naucetaat naungameng kangingluteng-llu, taukut-llu naunerrluut alairtut.

²⁷ Naucetaarviliurta tua-i pistain ullagaat apluku-llu, ‘Assilrianek-ggem nauceciillrungatuten, naken-mi naunerrlugtanga?’

²⁸ Elliin kiugai, ‘Inglukestem̄a ukut pillinii.’ Pistain cali aptaat, ‘Qecugyartuusqerpekut-qaa quyurrluki-llu?’

²⁹ Tau͡gaam qanrutai, ‘Qang'a, naunerrluut qecukuvciki mukaarkat tapqucuaraci.

³⁰ Ilakluteng naulit quyurcivik engelekluku. Tuani quyurciarkat qanruciiqanka naunerrluut ciumek quyurciki qillerrluki-llu ekuavkararkauluki, tau͡gaam mukaarkat quyurciki qemaggvimnun.’”

Mustard-aam Naucetaarkaa

³¹ Cali allamek ayuqestassiigutmek qanrutai, “Qiliim angayuqauvia ayuquq mustard-aam naucetaarkaatun, tauna yuum ellikii naucetaarviminun.

³² Naucetaarkat-llu tamakut mikellruyaaqut naucetaarkani tamalkuitni. Tau͡gaam naugaqameng anglartut, naunrat tamarmeng angenqelluki, napaurrluteng-llu. Avayait-llu tuaten yaqulget unglulivik'larait.”

Quulciiraq

³³ Allamek cali ayuqestassiigutmek qanrutai, “Qiliim angayuqauvia ayuquq quulciiratun. Tauna arnam tegukii mukaarrarmun-llu avulluku, kiituani tamalkuan ulevkaraa.”

³⁴ Makut tamalkuita Jesus-aam ayuqestassiigutetgun qalarutkai yugnun, ayuqestassiigutngunrilngurteggun-llu qalarutenritai.

³⁵ Piciurrluku prophet-aakun qanrutkumalria waten, “Qanemkun ayuqestassiiguciciqua nunam piurteqarraallranek, alairumaksailnguut nalqigtarkauganka.”

Naunerrluut Nalqigingatiit

³⁶ Tua-i Jesus-aam yugugaat unitai enemun-llu iterluni. Elitnaurain-llu ullagaat qanrulluku, “Ayuqucingevkarkut ayuqestassiigutevnek naucetaarviim naunerrluutainek.”

³⁷ Elliin-llu kiugai, “Assilrianek nauceciilria waniwauguq Yuum Qetunraa.

³⁸ Naucetaarvik ellarpagmun ayuqestassiigutkaqa, naucetaarkat-llu assilriit waniwaugut angayuqauviim yui, tau͡gaam naunerrluut waniwaugut piciunrilnguum yui.

³⁹ Imna-llu inglukestii, naunerrlugnek nauceciilria, wani-wa tuunrangayak. Quyurcivik-llu wani-wa ellam mat'um iquklitlerkaa, an'gilat-wa quyurciarkat.

⁴⁰ Nauwa naunerrluut quyurcimalalriit ekuavkaumaluteng-llu. Tuaten-llu ayuqeciquq ellam iquklitlerkaani.

⁴¹ Yuum Qetunraan an'gilani ayagceciiqai angayuqauviminek quyurcesqelluki tamalkuita canganarqelriit assiilngurtulit-llu,

⁴² eggluki-llu kenermun; tuani qiaciqut kavcagciaqluteng-llu keggutmeggnek.

⁴³ Nutaan-llu ellualriit tanqigciqut akertem tanqiatun, Atameng angayuqauviani.” Ciutengqellria niilli.

Tukuutem Ayuqucirtuutii, Uqumyagngalnguut-llu

⁴⁴ “Cali qiliim angayuqauvia ayuquq tukuutetun naucetaarvigmi iirumalriatun. Tauna yuum nataqngamiu patunqigtaa. Nunaniryugluni-llu ayagtuq pini tamalkuita tunyarturluki, kiputnaluku naucetaarvik tauna.

⁴⁵ “Cali, qiliim angayuqauvia ayuquq kupcaatun uqumyagnek akitulrianek yualriatun.

⁴⁶ Tua-i-llu akitulriamek nataqucami, tamalkuita pini tunai kipulluku-llu tauna.

Kuvyam Ayuqucirtuutii

⁴⁷ “Tuamta-llu cali, qiliim angayuqauvia kuvyatun ayuquq mermun civeskiicetun ayuqenrilngurnek cangelriatun.

⁴⁸ Cangliqngan-llu tagtaat, aqumluteng-llu assilriit avurait assigcirluki, assiilnguut-llu eggluki.

⁴⁹ Tuaten ayuqeciquq ellam mat'um iquklitlerkaani. An'gilat taiciqut assiitellriit allakaryarturluki tuaken assilriit akuliitnek,

⁵⁰ kenermun-llu eggluki. Tuani qiaciqut kavcagciaqluteng-llu keggutmeggnek.”

⁵¹ Jesus-aam aptai, “Makunek-qaa tamalkuitnek taringuci?” Kiugaat, “Aa-ang, Ataneq.”

⁵² Tua-i qanrutai, “Taumek kalikanek elisngalria kina imna qiliim angayuqauvianun ayuqucirtuumalria ayuquq enem aulukestiitun, qemagciviminek ancilriatun nutaranek nutaraunrilngurnek-llu.”

⁵³ Ayuqestassiigutet-llu ukut Jesus-aam qaqicamiki tuaken ayagtuq.

Jesus-aam Caunrilkumallra Nazareth-aami

⁵⁴ Nunaminun-llu tekicami agayuviatni elicungcarai. Niitestain-llu irr'ikaat qanerluteng, “Naken-mi una yuk elitmek mat'umek pinga? Pinimek-llu waten pitalriamek?

⁵⁵ Imuunrituq-qaa enelistem qetunraa? Aanii-llu-qaa Mary-mek aterpagcimanrituq? Anelgutai-llu, James-aaq, Joseph-aaq-llu, Simon-aaq-llu Judas-aaq-llu,

⁵⁶ nayagai-llu-qaa cali ilakenritaput? Naken-mi tua-i una makunek pinga?”

⁵⁷ Cangayutekaat-llu. Jesus-aam tau͡gaam qanrutai, “Prophet-aaq qigcignaqsaaquq, tau͡gaam nunamini ilamini-llu qigcignarqenrituq.”

⁵⁸ Tuani-llu amllelrianek irr'inarqelrialinrituq ukvenriluciat pitekluku.