Daniel 2 - Yupik Bible

Nebuchadnezzar-aam Qavangua

¹ Allrakum aipaani Nebuchadnezzar-aaq angayuqrullermini, qavangurtullruuq. Qavanguan umyuassuugarcetaa cakneq qavarciiganani-llu,

² tua-i taisqai ciunerkarcutulit, angalkut, umyuartulit-llu tailuki nalqigutesqelluni qavangullminek. Tamakut tailuteng nangercata-llu angayuqam ciuqerranun,

³ qanrutai, “Umyuassuugartua qavangullemnek. Nallunriryugaqa camek kangingqerrucia.”

⁴ Taukut-llu angayuqaq kiugaat Chaldean-aat qaneryaraicetun (Aramaic), “Unguvamakina angayuqaaq! Qanruskut qavangurpenek, nalqigutniamteggen.”

⁵ Nebuchadnezzar-aam qanrutai, “Umyuangellruunga waten, qavanguqa elpeci qanrutkarkaugaci camek-llu kangingqerrucia nalqiggluku. Pisciigalkuvci, ipici qecugceciiqanka eneci-llu imenrurtelluki.

⁶ Tau͡gken qanrucugngakuvcia qavangullemnek camek-llu kangingqerrucianek, nunulirciqamci cikiutnek angelriamek-llu takarnarqutmek pingevkarluci. Kitaki waniwa, qanrucia camek qavangurtullemnek camek-llu kangingqerrucianek.”

⁷ Taukut pulenglluteng kiugut, “Elpet Takarnarqellriami, qanruskuvkut tau͡gaam camek qavangurtullerpenek, nalqigucugngaciqamteggen.”

⁸ Tuaten qanrata, angayuqaq kiucurlagluni piuq, “Nallunritaqa avalissaraucirci! Yaaqvaqaniringnaquci, nallunrilavciu umyuaqa wii taqellruaqa

⁹ tamarpeci anucimirqecetaararkauluci ayuqluci qavangulqa qanrutkenrilkuvciu. Picirkiullruuci iqluurlua pinaluci tua-i-wa umyuarteqngavci umyuamnek cimirinayuklua. Qanrucia qavanguqlemnek, qanruskuvcia nallunriceciiqaqa elpecen̄un cali nalqigcugngacia.”

¹⁰ Taukut ayuqucirtuagistet kiugut, “Nunam-wa qaingani yuulriamek pitailnguq nallunricullerpenek nasvagiyugngalriamek. Kina imna angayuqaq, angayuqerpaungermi pinilriarpaungermi-llu waten ayuqellriamek ellimeqliqsaituq ciunerkarcutulinek, angalkunek, umyuartulrianek-llu.

¹¹ Man'a piyullren caperrnarqeqapiaraan kia pisciigataa agayutet tau͡gaam piyugngayaaqeng'e'rmegteggu akunlemten̄i uitanritut.”

¹² Tuaten qanrata, angayuqaq cakneq qenqertuq tuqutesqelluki-llu tamalkuita ayuqucirtuasten̄i Babylon-aami uitalriit.

¹³ Tua-i picirkaq taqaat tamalkuita tuqucetarkaurrluki, tapqulluki-llu Daniel-aaq ilai-llu.

Agayutem Nasvitaa Daniel-aaq Qavangum Taikaniutiinek

¹⁴ Tua-i Daniel-aam Arioch-aq ullagaa angayuqam murilkestain atanrat, ellimerrumalria tuqucisqelluku angayuqam ayuqucirtuastainek. Qanellni murilkurluku,

¹⁵ aptaa Arioch-aq ciin angayuqaq caperrnarqellriamek picirkiricianek. Arioch-am tua-i nalqigutaa Daniel-aaq tamatumek.

¹⁶ Daniel-aam tua-i iterluni angayuqaq ilungluni kaigavikaa pillerkamek cikiisqelluni, qanrutnaluku qavangullran taikaniutiinek.

¹⁷ Daniel-aam-llu eneminun utercami ilani qanemcitai Hananiah, Mishael-aaq, Azariah-llu.

¹⁸ Qanrulluki-llu takumcucaraasqelluki qiliim Agayutiinun, kaigavikluku-llu nasvitesqelluteng mat'umek nallunarqellriamek, tuqucimayuumiinateng ayuqucirturtainun Babylonia-m ilaulluteng.

¹⁹ Taum unukuani Daniel-aaq tangllermikun nasvicimallruuq nallunarqelriim tamatum caucianek, elliin-llu nanrarluku qiliim Agayutii:

²⁰ “Agayun umyuartuuq artuqaunani-llu! Nanrarciu akwarpak taqsuunaci.

²¹ Pillerkat ataniumai ellam-llu cimilallra; angayuqat angayuqrurcetaqluki au͡g'araqluki-llu; elliinguuq cikiqenglalria umyuartunermek elisngamek-llu.

²² Nallunrircetaqluki cat nallunarqengraata; nallunritai tan'gerem iirumakai, ellii-wa tanqiim iluani uitiimi.

²³ Quyavikamken nanrarluten-llu, ciuliama Agayutiitni. Cikillraurpenga umyuartuyaramek pinimek-llu; piicalqa niitellruan nallunrirtelluku-llu qaillun qanllerkarput angayuqamun.”

Daniel-aam Angayuqaq Qanrutaa Qavanguanek Nalqiggluku-llu

²⁴ Daniel-aam-llu ullagaa Arioch-aq angayuqam alerqullra tuqurqisqelluku ayuqucirtuastem̄inek. Qanrutaa, “Tuqucaqunaki. Ayausnga tau͡gaam angayuqamun, qanrutniarqa qavanguqellran caucianek.”

²⁵ Egmianun Arioch-am Daniel-aaq ullautaa Angayuqamun Nebuchadnezzar-aamun qanrulluku-llu, “Nalaqutua Jews-aat teguat iliitnek qanrucugngastevnek qavangurpet caucianek.”

²⁶ Angayuqam qanrutaa Daniel-aaq (Belteshazzar-aamek cali aterpagtelaqiit), “Qanrucugngaarpenga-qaa camek qavangurtullemnek camek-llu kangingqerrucia nalqiggluku?”

²⁷ Daniel-aam kiugaa, “Umyuartulirtaituq, angalkurtaituq, agyatgun-llu ciunerkarcutulirtaunani nallunairiyugngalriamek tamatumek.

²⁸ Tau͡gaam Agayucetangqertuq qilagmi, nallunarqellrianek nallunairitulimek. Elliin nasvitaaten ukani tekitarkamek. Wani-wa qanrutqataramken qavanguqlerpenek, tangllerpenek qavallerpeni.

²⁹ “Qavainanerpeni qavangurtullruuten tekitarkamek; Agayutem-llu, nallunarqellrianek alairilriim, nasvitaaten tekitarkamek.

³⁰ Man'a-llu wangnun nallunarqellria nasvaumallruuq, allani umyuartunrunilua pivkenani, tau͡gaam elpenun nallunriisqelluku caucia qavanguqlerpet taringesqelluki-llu umyuarpeni uitalriit.

³¹ “Tangllerpeni tangellruuten yuguarpagmek nangengqalriamek ciuqerpeni, tanqigmek ciqinqerluni qitngirnaqluni, tangellra alingnaqluni.

³² Suulutaaqegtaarmek qamiqurra piliaqumaluni; qat'gai tallik-llu qerrirliulutek; qukaa qugtuqak-llu punernerulutek,

³³ iruk-wa caviik, it'gain-wa avgit caviuluteng avgit tau͡gken qikuuluteng.

³⁴ Tangvainanerpeni, teggalqum yuum pivkanrilengraani iggvikaa tauna yuguarpak it'gai ciqumlluki.

³⁵ Egmianun-llu taukut cavik, qiku, punerneq, qerrirliq teggliq, suulutaaq-llu ciqumluteng urr'artun ayuqliriluteng kiagmi caranglluirivigmi. Anuqem-llu tenglluki carraungermi-llu un'gartevkenani. Teggalquq-llu tauna angliriuq ingriurrluni patuluku nuna tamalkuan.

³⁶ “Tuaten qavangun ayuquq. Wani-wa nalqiguteqataramken caucianek.

³⁷ Angayuqaaq, angayuqat piunqaatgen. Qiliim Agayutiin atanrurcetellruaten pinimek ucurnarqutmek-llu cikirluten.

³⁸ Angayuqaurtelluten nunami yugnun tamalkuitnun ataniumaluki-llu ungungssit yaqulget-llu. Elpenguuq taum yuguarpiim suulutaaq qamiqurra.

³⁹ Kinguvkun allamek atanruvigtangciquq, tau͡gaam pivtun angtangaunani, taum-llu cali kinguakun pingayu'rkaat angayuqauvik punerneq, taum ataniumaciqaa nuna tamalkuan.

⁴⁰ Cali-llu cetamakaatnek angayuqauvigtangciquq cavigtun pinirtalriamek, caviim cat tamalkuita navgulaqai. Caviim-llu canek tamalkuitnek navgurilauciatun, taum navgurciqai ciqumlluki ciuqliit angayuqauviit.

⁴¹ Tangllerpeni-llu it'gai putukui-llu avgit qikuullruut avgit-llu caviuluteng. Tuaten ayuqut angayuqauvik tauna avgumaciqngan. Piningqerrarkauyaaquq cavigtun, cavik avukusngiin qikumun.

⁴² Putukui-llu avgit caviulriit avgit-llu qikuuluteng waten ayuqut angayuqauviim taum avga pinilriaruciquq avga-llu pinialnguuluni.

⁴³ Tangllerpeni-llu cavik avungqellruuq qikumek. Waten ayuqluni, atanirturtaita taum avcimalriim angayuqauviim yut'eng quyurtengnaq'larciqsaaqait nulirtulallermegteggun wall'u uingelallermegteggun, tau͡gaam tuaten ping'e'rmeng piciurrngaunateng cavik qiku-llu avukutesciigaluciagtun.

⁴⁴ Tamakut-llu atanirturilriit nalliitni qiliim Agayutii angayuqauvigmek taquciiquq iquklisngailngurmek. Cirlakumangaituq, tau͡gaam tamaq'apiita piunrirarkauluki tamakut angayuqauviit, piugarkauluni akwarpak.

⁴⁵ Tangellruuten-llu teggalqumek yuum agtuqsailengraani iggvikellrani tauna yuguarpak piliaqumalria cavigmek, punernermek, qikumek, qerrirlimek, suulutaamek-llu. Agayutem artuqailnguum nallunrircetaaten kinguqvani tekitarkanek. Qavanguqellren-llu ayuquciq'apiaraatun elpenun qanrutkaqa, piciulriamek-llu nalqiggluku.”

Angayuqam Nunuliraa Daniel-aaq

⁴⁶ Angayuqaq Nebuchadnezzar-aaq ciktuq nunamun alerquiluni-llu elliisqelluki aruviarluki-llu Daniel-aamun.

⁴⁷ Nebuchadnezzar-aaq qanertuq, “Agayuten angenruuq agayutni tamalkuitni, atanrulriit-llu ataneqluku, nasvagituluni-llu nallunarqelrianek. Wiinga nallunritaqa man'a nalqigcugngallerpegun nallunarqellria.”

⁴⁸ Daniel-aaq-llu quyilriamek caliarkitaa, amllernek-llu assiqapigtellrianek cikiutnek cikirluku, aulukilriarurtelluku-llu Babylon-aami tamalkuan, ciuqliurrluku-llu ayuqucirtuastem̄inun.

⁴⁹ Daniel-aam-llu piyullra aturluku angayuqam Shadrach-aq, Meshach-aq Abednego-llu aulukilriarurcetai caliarkaitnun nunaini Babylon-aam; Daniel-aaq tau͡gaam uitaurallruluni angayuqam atanruviani.