Luka 6 - Agɔmɔ ngia wʉ Ɨtakɨ-takɨYeso ʉyaka moni ekoo ʉ ɓisi ɓʉ humuo ( Mat 12:1-14 ; Mak 2:23-28 ) 1 Tiga nanɨ, yi꞉nye ɓisi ɓʉ humuo mʉngana ɓɔmʉ, ɔɔ Yeso ɨzɔ nʉ ɓakpataka ngiɓangɔ ɓi꞉nye kʉɓaa ati ʉ matɨnɨ kʉ nganʉ. Ɓakpataka ɓi꞉nye kʉbʉa lɨkaja lʉ nganʉ, nʉ kutindikio lɨpapɨ lɔngɔ nʉ dya mɨsɛɛ yɛngɔ. 2 Kija Ɓafalisayɔ ngana ngana ɓa꞉ɓuɓukuo ɓɔ: « Jʉtanɨ nakʉkyɨa ɨkyɛmɛ ngia mapanʉ ka꞉gbʉma kʉkyɨa engo akʉ ɓisi ɓʉ humuo? » 3 Yeso ambuɓutisio ɓɔ: « Ajʉ nambupopokokɔmʉ sina‑zʉ moni ngika Daudi a꞉kyɨa ati ngia a꞉kɔnɔ‑ɔɔ taa, ɛɓɔ nʉ ɓombi ngiɓa ɓi꞉nye ɨzɔ nayɔ? 4 A꞉kumunio amati ʉ ɨkáa yɨ Asʉɓɨɨ tʉkʉ ɓʉ ngbuu, ambʉchɨka mikati ngia ɓi꞉nye ɓunzeni akʉ Asʉɓɨɨ, ambʉɨdya ambunzikio ɓombi ngiɓa ɓi꞉nye ɨzɔ nayɔ kʉ nzikioo. Ʉna tɔ, mikati ngiinanɨ yi꞉nye nʉ ʉpanʉ ɓɔ mombi nga kɔmɔ ɔɔɨdyakɔmʉ, tʉkʉ ɓakumu‑kumu ɓʉɨdya. » 5 Yeso ambuɓusigio ɓata ɓɔ: « Mwana ngia ʉ Mombi a makʉʉ ʉ ɓisi ɓʉ humuo ɓʉ Ɓayuda. » Yeso uhiiso mombi akʉ ɓisi ɓʉ humuo ( Mat 12:9-14 ; Mak 3:1-6 ) 6 Ɓata akʉ ɓisi ɓʉ humuo nga ɓɔmɔ, Yeso ambukumunio amati ʉ ɨkáa yɨ nɨta ngia yɨ Ɓayuda kʉpanɨa. Mombi mʉngana i꞉nye nani iya i꞉nye ɨkɔndɔ iwe ɓʉ kpɔjɔ. 7 Ɓapananakɨa ɓʉ mapanʉ nʉ Ɓafalisayɔ ɓi꞉nye nayɔ tii tʉkʉ kʉkpɨma ɓɔ atiga ahiiso gɔ mombi akʉ ɓisi ɓʉ humuo, ambʉ ɓʉnyɨa nɨngbaa yɨ moni ngia ɓamʉnapɨa nayɔ nʉ 'ʉkɔmbɔ. 8 Ɨkyɛmɨngana, Yeso i꞉nye kʉmbɨa ɨkyɛmɛ ngia ɓi꞉nye kutunguo engo kʉtaa, kija a꞉sigio gue ngiinanɨ i꞉nye nʉ ɨkɔndɔ yɛɛ iwe ɓɔ: « Ʉngwa ɨkʉʉ! Maa na ati ʉ ɓombi kʉ ɓuɓomu. » Gue ngiinanɨ ambʉʉngwa ɨkʉʉ, ambʉmaa ati ʉndaɓʉ. 9 Kija Yeso a꞉ɓuɓukuo ɓɔ: « Ajʉ mapanʉ ngikʉndɛsʉ kaabaya kʉkyɨa iɗo, gʉ kʉkyɨa ɓʉɓɨɓɨ akʉ ɓisi ɓʉ humuo bayanɨ ɓiɛ? Kuhiiso mombi, gʉ nayɔ kʉwa ɓiɛ? » 10 Ambʉɓʉtɨna ɛɓɔ kʉ ɓuɓomu nʉ waja, ambusigio gue ngiinanɨ ɓɔ: « Yumo ɨkɔndɔ. » Gue ngiinanɨ ambuyumo ɨkɔndɔ, ya꞉mbʉhɨa. 11 Ɓapananakɨa ɓʉ mapanʉ nʉ Ɓafalisayɔ ɓambupuno ɓʉkaɨ, ɓambufaniso yakanaka ati ʉndaɓʉ ɓɔ ɓʉkwanana kʉkyɨa Yeso tanɨ. Yeso ʉchwa ɓakpataka kumi nʉ ɓapɨnɨ ( Mat 10:2-4 ; Mak 3:16-19 ) 12 Ati ngiinanɨ, Yeso a꞉ɗito ekoo ʉ ɨkpangba kʉta Asʉɓɨɨ, kija a꞉kwaya ta kupi. 13 Iya ɓisi ɓa꞉ya nayɔ kʉɓa, ambusoko ɓakpataka ngiɓangɔ. Ambumbomboko ɓakpataka kumi nʉ ɓapɨnɨ na ati ʉndaɓʉ, iɓa a꞉ɓʉsʉa tiga ino ɓɔ ɓatitima. 14 Ɓi꞉nye ɓɔ: Simoni ngia a꞉mʉsʉa ino ɓɔ Pɛtɛlɔ, nʉ manye Andelea, Yakɔbɔ, Yʉanɨ, Filipo, Balatʉmayɔ, 15 Matayɔ, Tʉma, Yakɔbɔ mwana ʉ Alʉfayɔ, Simoni ngia i꞉nye hata ɨndɨpandasɨ akʉ gɨpa ngiangɔ, 16 Yuda mwana ʉ Yakɔbɔ, nʉ Yuda Ɨsɨkalɨɔta ngia a꞉gaba Yeso. Yeso uhiiso ɓakwisikiso nʉ iso mɨtʉma yɨ ɓabɨa ( Mat 5:3-12 ) 17 Ɔɔ Yeso ɨzɔ nʉ ɓatitima ngiɓangɔ ɓi꞉nye tiga kijo ɨkpangba, ambʉmaa aka mʉa wi꞉nye‑ɔɔ ɓʉ gbata gbata. Na akʉ mʉa nguʉnanɨ, ɓakpataka ngiɓangɔ ɓi꞉nye‑ɛɛ ɓaja, ɨzɔ nʉ ungbutu wɔɔ 'ʉja wʉ ɓombi ɓʉ gɨpa ʉ Yudɛa, ɓʉ Yelusalɛma, nʉ ɓʉ ɓagʉlʉ ɓʉ ɨtɛtɛtɛ yɨ yapuu yɛɛ ɨja, Tilo, nʉ Sɨdɔna. 18 Ɓombi ngiɓʉnanɨ ɓa꞉ka kʉkɔ Yeso, aka ekoo ngia ɓɔ uɓuhiiso ɓakwisikiso ngiɓʉndaɓʉ. Ɓombi ngiɓa mɨtʉma yɨ ɓabɨa yi꞉nye naɓɔ kʉkyananaka ɓambʉhɨa. 19 Mombi kʉ nangana nangana na amati ʉ ungbutu wʉ ɓombi i꞉nye kʉhata nayɔ tʉkʉ kuɓoto, jʉ angu ngia wʉ Yeso i꞉nye kʉɓʉa nʉ ndʉtʉ ngiangɔ i꞉nye tiga naɓɔ kuhiiso ɛɓɔ kʉ ɓuɓomu. Mapanʉ kʉ di di di ( Mat 5:1-12 ) 20 Iya Yeso a꞉kanga ɓakpataka ngiɓangɔ, ambusigo ɓɔ: « Ɨgyagya ninu ɓombi ɓʉ ɓanangyɨa, jʉ Ɓʉngama ɓʉ Asʉɓɨɨ ɓa ɓʉndɛnʉ! 21 Ɨgyagya ninu ɓombi ngiɓa nanʉ taa ɨtakɨ‑takɨ ngiakɛ, jʉ naɓio ɓisi ongo nʉ ihutu! Ɨgyagya ninu ngiɓa na amati ʉ ndɨa ɨtakɨ‑takɨ ngiakɛ, jʉ na꞊nʉa ɓisi ongo nʉaa! 22 Ɨgyagya ninu ati ngia ɓombi ɓaɓio‑ɔɔ ninu kʉyaa, nʉ ninu kuɗongoko, ninu kʉzɨaka, nʉ ninu kʉna ɨsʉkʉɓwanɨ ndʉ ɓombi ɓɔɔ ɓɨɓɨ, jʉ na ɓakpataka ɓʉsɛmɛ Mwana ngia ʉ Mombi! 23 Kweni ɨgyagya aka moni ngikʉnanɨ ka꞊nɨgbʉka‑ɔɔ, nambundalikio nʉ ɨgyagya, jʉ na꞊nyɨa sina nʉ ʉkʉa wɔɔ ʉja ekoo ɓisi. Jʉ ya ngbanga kʉ ɓwanɨ ndʉ iya ɓɨsʉngʉɛ ɓʉndaɓʉ ɓa꞉kyananaka jɛnɛ lɨgbɛ lʉ Asʉɓɨɨ. 24 Ɨkyɛmɨngana, ya ikoko ninu ɓombi ɓʉ lɨkyɛmɛ, jʉ majɨɔ nga kʉndɛnʉ tii tʉkʉ ɨkʉnanɨ na amati ɔngɔ! 25 Ya ikoko ninu ɓombi ngiɓa nanʉ ihutu, jʉ naɓio sina amati ʉ taa! Ya ikoko ninu ɓombi ngiɓa na kʉnʉa ɨtakɨ‑takɨ ngiakɛ, jʉ naɓio sina amati ʉ didima, kija na꞊ndɨa ndɨaa! 26 Ya ikoko ninu, ndʉ ɓombi kʉ ɓuɓomu ɓaɓio ninu kʉbɨba, jʉ ɓɨsʉngʉɛ ɓʉndaɓʉ ɓi꞉nye kyɨa lɨgbɛ lʉ yakanaka kʉ ɓwanɨ! » Kʉndeni ɓakwa ɓʉndɛnʉ ( Mat 5:39-47 ) 27 Yeso ambusigo tiga ɓata ɓɔ: « Ɨkyɛmɨngana, maninu kusigio inu ngiɓa nanɛmɛ kʉkɔ ɓɔ: Kʉndeni ɓakwa ɓʉndɛnʉ. Kyɨeni ɓombi ngiɓa ɓaanɨyaa tʉkʉ iɗo. 28 Mbuiseni ɓombi ngiɓa ɓaanigboso. Ɓombi ngiɓa ɓaanɨkyananaka, ɓʉtɨeni Asʉɓɨɨ tɨaa. 29 Ndʉ mombi anaɓɛnda akʉ ingyengye, mʉnɨtanisio ɓata iya yɛmɔ kʉ nɨtanisioo. Ndʉ mombi a꞊nahɨnɨa kɔtɨ, ɔɔmʉgbʉmɨakɔmʉ simizi. 30 Ndʉ mombi anata ɨkyɛmɛ, munzo ɛyɔ tʉkʉ nzoo. Ndʉ mombi achɨka ɨkyɛmɛ yɨsɔɔ, ɔɔmʉtakɔmʉ ɓɔ ʉnatuisio ɛyɔ. 31 Moni ngika naakʉnda ɓɔ ɓangɛ ɓʉnɨkyɨa, inu ɓʉkyɨeni ɛɓɔ kʉ ɓwanɨ. 32 Ndʉ naɓio kʉkʉnda tʉkʉ ɓombi ngiɓa ɓaanɨkʉnda inu, ɓa꞊nituisio tiga ɨbɨba tɨmanɨ? Jʉ ɓombi ɓʉ ɓʉɓɨɓɨ ɓaakʉnda kʉ ɓombi ngiɓa ɓaaɓʉkʉnda ɛɓɔ. 33 Nʉ ndʉ naɓio kʉkyɨa iɗo tʉkʉ ɓombi ngiɓa ɓaanɨkyɨa inu iɗo, ɓa꞊nituisio tiga ɨbɨba tɨmanɨ? Jʉ ɓombi ɓʉ ɓʉɓɨɓɨ ɓaakyɨa kʉ ɓwanɨ! 34 Nʉ ɓata, ndʉ nanzo ɨkyɛmɛ akʉ mabɨngɨa tʉkʉ ɓombi ngiɓa nakʉnapɨa itungwio ɓɔ ɓanituisio ɨkyɛmɛ kʉ tuisioni, ɓa꞊nituisio ɨbɨba tɨmanɨ? Jʉ abana ɓombi ɓʉ ɓʉɓɨɓɨ ɓaanzo kʉ ɓombi ɓʉ ɓʉɓɨɓɨ ɨkyɛmɛ akʉ mabɨngɨa, ambʉ ɓu꞊ɓutuisio ɨkyɛmɛ ngia ya ngbanga kʉndʉ iinanɨ. 35 Ɨkyɛmɨngana, kʉndeni ɓakwa ɓʉndɛnʉ, nambuɓio naɓɔ kʉkyɨa tʉkʉ iɗo. Nzeni ɨkyɛmɛ akʉ mabɨngɨa, chʉkɔmʉ nambuɓio ɓata 'ʉtʉma ɓɔ ɓunituisio ɛyɔ. Na꞊nyɨa ɓisi ongo nʉ ʉkʉa ʉja, kija naɓio ɓana ɓʉ Asʉɓɨɨ ngia a ekoo nadɨndɨ. Jʉ iɗo ngia yɨ Asʉɓɨɨ ya ekoo ʉ ɓombi ngiɓa ɓambakamunzo ɨbɨba nʉ ɓombi ɓɔɔ ɓʉka‑ɓʉkaɨ. » 36 Yeso ambusigo ɓata ɓɔ: « Ɓieni nʉ 'ʉtʉma wɔɔ nɨɛ ɓombi ikoko kʉndʉ uwa atɔ ʉndɛnʉ anawɔ. Nɔɔtɨnakɔmʉ 'ʉkɔmbɔ wʉ ɓombi nga ɓɔmɔ ( Mat 7:1-5 ) 37 Nɔɔtɨnakɔmʉ 'ʉkɔmbɔ wʉ ɓombi nga ɓɔmɔ, ambʉ Asʉɓɨɨ ɔɔtɨnakɔmʉ uwa wʉndɛnʉ kʉ ɓwanɨ. Nɔɔnapɨakɔmʉ ɓangɛ nʉ 'ʉkɔmbɔ, ambʉ Asʉɓɨɨ ɔɔnɨnapɨakɔmʉ inu nʉ 'ʉkɔmbɔ kʉ ɓwanɨ. Pɨeni ɓangɛ, ambʉ Asʉɓɨɨ ʉnɨpɨa inu kʉ pɨaa. 38 Nzeni ɓangɛ nzoo ambʉ Asʉɓɨɨ uninzo inu ɨkyɛmɛ kʉ nzoo. Ya ipima yɛɛ iɗo iya ɓa꞊nitio amati ʉ kakpa, ɨkʉkʉmɨɛ, ɨdʉɨyɛ iɗo, ihue nʉ 'ʉkaa. Jʉ Asʉɓɨɨ a꞊ninzo kumbo ngiangɔ ngbanga ngbanga tʉkʉ nʉ ipima ngia inu naapimia ɓangɛ. » 39 Kija Yeso a꞉nzo ɓata isisinio ngia: « Ajʉ mombi ngia ambakana aakɨndakiso mangɛ ngia ambakana kɨndakisoni ɓiɛ? Gʉ‑zʉ kʉ ɗɛkɛkɛ! Jʉ ɛɓɔ ɓapɨnɨ kʉ ɓuɓomu ɓabi kʉkwa tʉkʉ amati ʉ ʉpɨa ɓʉ bu. 40 'Ʉkpataka gʉkʉ mungono wambakaɓaa mʉpananakɨa nguangɔ. Ɨkyɛmɨngana, 'ʉkpataka kʉ 'uɓomu ngua ɓa꞉mʉpanɨa iɗo kingono, aɓio ngbanga ngbanga kʉndʉ mʉpananakɨa nguangɔ. 41 Jʉtanɨ ɔwɛ wakʉna tʉkʉ ambɛmbɛsʉ wʉ usoi ngua wa amati ʉ iso ngia yɨ mananʉ, wambikinye kʉna igbiti yɨ 'ʉkakaʉ ngia ya amati ʉ iso ngiisɔɔ? 42 Wakusigio mananʉ tanɨ ɓɔ: ‹ Aya, kyɨa‑zʉ muniso ambɛmbɛsʉ wʉ usoi ngia a nɔwɛ akʉ iso, › wambikinye kʉna igbiti yɨ 'ʉkakaʉ ngia ya amati ʉ iso ngiisɔɔ? Ɔwɛ fili ngia! Ʉngwiso‑zʉ igbiti yɨ 'ʉkakaʉ ngia ya amati ʉ iso ngiisɔɔ, ambʉ na tiga ambɛmbɛsʉ wʉ usoi ngia a amati ʉ iso ngia yɨ mananʉ iɗo, nʉ kuungwiso engo. » Mombi aambɨanɨa tʉkʉ akʉ ɨkyananakɨa ( Mat 7:16-20 ; 12:33-35 ) 43 Yeso a꞉sigo ɓɔ: « Ɓʉtɨ ɓɔɔ ɓuɗo ɓambakamɔ lipumo lɔɔ ɓɨɓɨ, kʉndʉ ɓʉtɨ ɓɔɔ ɓɨɓɨ ɓambakamɔ lipumo lɔɔ manzanza. 44 Ɓʉtɨ kʉ ɓuɓomu ɓaambɨanɨa tʉkʉ akʉ lipumo lɔngɔ. Ɓambakaɗʉka lipumo lʉ ɓʉtɨ ngiɓa ɓaaɓusoko ɓɔ figi ekoo ʉ ɓʉtɨ ɓʉ maɓʉ, nʉ ɓambakaɗʉka lipumo lʉ mijabibo ekoo ʉ wamboku. 45 Mombi ɔɔ iɗo aakyɨa kʉ moni kɔɔ muɗo, jʉ 'ʉtʉma nguangɔ waɓio kʉ uɗo. Ɨkyɛmɨngana, mombi ɔɔ ɓɨɓɨ aakyɨa kʉ moni kɔɔ ɓɨɓɨ, jʉ 'ʉtʉma nguangɔ waɓio kʉ ɓɨɓɨ. Jʉ ʉɗaɗa ngua wʉ mombi waangaka tʉkʉ moni ngika kaakyɨa muhue amati ʉ 'ʉtʉma nguangɔ. » Mombi ngia aakɔ mapanʉ nʉ nakɔ kʉkyananakɨa ( Mat 7:24-27 ) 46 Kija Yeso a꞉sigo ɓata ɓɔ: « Naanasoko kina‑zʉ kɨmanɨ ɓɔ: ‹ Makʉʉɓɨɨ, Makʉʉɓɨɨ, › nambikinye kʉkyɨa moni ngika maninu kusigio engo? 47 Mombi ngia a꞊ka andɛmɛ, ambʉkɔ mapanʉ ngikʉsɛmɛ, ambʉkʉkyananakɨa, manɨpana‑zʉ ɓɔ a ngbanga ndʉ anɨ. 48 A ngbanga ngbanga ndʉ mombi ngia a꞉tɨa ɨkáa. A꞉kpanga‑zʉ pɛɛ tʉkʉ mba ʉpɨa wɔɔ ɗu kʉɓʉya tʉkʉ akʉ ikopi yɛɛ ɨja, kija a꞉tɨa 'ʉkʉpa wʉ mukopi ekoo ɔngɔ. Ati ngia ɓaɗei ɓaaka‑ɔɔ mepo, 'ukputu‑kputu wa꞉ka kʉɓɛndana akʉ ɨkáa ngiinanɨ, chʉkɔmʉ yambuɗukono jʉ ɓa꞉ɨtɨa ɓʉmʉ. 49 Ɨkyɛmɨngana, mombi ngia aakɔ mapanʉ ngikʉsɛmɛ, chʉkɔmʉ ambʉkʉkyananakɨa, a ngbanga ngbanga ndʉ mombi ngia a꞉tɨa ɨkáa tʉkʉ ekoo ʉ ɨtaka ɨsʉkʉɓwanɨ, chʉkɔmʉ ekoo wʉ 'ʉkʉpa wʉ mukopi. Ati ngia ɓaɗei ɓa꞉ka‑ɔɔ mepo, 'ukputu‑kputu wa꞉ɓɛndana akʉ ɨkáa ngiinanɨ, yambʉhʉya tʉkʉ tio tʉkʉ akɛsɨ ɓʉ gbatata. » |
© 2021, Wycliffe Bible Translators, Inc.
Wycliffe Bible Translators, Inc.