Dànyá 4 - Ɓǎsɔ́ɔ̀ Báɓòɔ̀

Nɛ̀ɓùkànɛ́zàà dya-wùɖùɔ̀ sɔ̃́ nììn

¹ Sɔ̀ìn ɓó ɖɛ ɓěɛ̀ gboɛɛ, Kã́á Nɛ̀ɓùkànɛ́zà tò ma wuɖu nìà kɛ nyɔ-dù kò-kò séín nì ɓóɖó-kpàà kɔ̃, ɓɛ́ wa po wuɖu-dù kò-kò ɓěɛɛ gbo, ké ɔ ɖá, “Ḿ zà ɓě nyíɔún!

² Ɓě tò dĩ́ín-dĩ̀ìn-ɖɛ̀ kè zɛ̃̀ìn-ɖɛ̀ ɓě ɓɛ́ Ɖɛɓíɔ́ ɖǎ ḿ dyí nyuɛɛ jè gbo ɖùǔ.

³ Dĩ́ín-dĩ̀ìn-ɖɛ̀ ɓě ɓɛ́ Gèɖèpɔ́ɔ̀ tɛ̀mɛ̀ìn nyɔǔn dyíɛɛ mɔ̀ ɖɛ kpa ɖɛ, ké zɛ̃̀ìn-ɖɛ̀ ɓě ɓɛ́ ɔ nyuɛɛ jè se kɔ̃in zaìn ɓɛ́ìn. Ɔ kã́á-ɓòɖòɔ̀ mu nììn kánáá pū, ké ɔ nyɔ-wuɖuí-kɔ̃̀-kpèɔ̀ mu nììn kánáá pū ɖé xwéɖé-dù deìn dúún ɓě mú.

⁴ “Mɔ̄ Nɛ̀ɓùkànɛ́zà, ḿ nì ma ɖé ní kã́á-gbòɔ̀ dya. Ḿ bã ma, ké ní hwòɖǒ dè ma dyi.

⁵ Kɛɛ ti ɓɛ́ ḿ pɛ̃́ ma ɖé ní kɔ̃-pɛ̃́-ɖɛ̀ɔ̀ kɔ̃ dyi ɓó ti ɖòɛ̀ ɓaɖaa, ḿ ɓéɖé ma dya-dyèɖè ɖò. Ké ɖɛ ḿ dya ma kà kɛɛ po ma ḿ fã̀àǔn mìɔ cá.

⁶ Ɔ jèɛɛ, ḿ ɖá ma hwòɖǒ-fɔ̀nɔ̀-nyɔ̀ séín nì ma nɔ̄ Báɓèɖɔ́ùn-ɓòɖòɛ̀ kɔ̃ɛ, ɓɛ́ wa ké ma ḿ bìì dya-dyèɖèɔ̀ mú zà.

⁷ Ti ɓɛ́ zɛ̃̀ìn-ɖɛ̀-nyu-nyɔ̀ ɓěɔ̀ kè sɛ̀ɛ̀-po-nyɔ̀ ɓěɔ̀ ɔ kè hwĩɔ̀-dù kò-kò tɔ̀ɔ̀ ɓěɔ̀ dyi ma ɓó ḿ dyúa kɛɛ, ḿ po ma dya-wùɖùɔ̀ wa gbo. Kɛɛ wa seɛ ma xwíníín mú zàà ɓɛ́ìn ɓó ḿ bìì.

⁸ Hwɛ̀ ké Dànyá dyi ma ɓó ḿ dyúa, ké ḿ po ma ɔ dya-wùɖùɔ̀ gbo. Ɔ mɔ̀ Dànyá kɔ̃̀ nyɛ́nɛ́ tɔ̀ɔ̀ mɔ̀à Bɛ́tèsíázɔ̀ kɛ̀. Ɔ nyɛ́nɛ́ɔ̀ kè ní gèɖèpɔ́ɔ̀ nyɛ́nɛ́ɔ̀ muìn gbo. Ké gèɖèpɔ́ɔ̀ hwɛ̀ǐn-hwɛ̀ǐn ɓěɔ̀ zùùɔ̀ nì ɖé ɔ mú. Ké ḿ ɖá,

⁹ ‘Bɛ́tèsíázɔ̀, mɔ̀ mɔ̀à hwĩɔ̀ ɓěɔ̀ nyɔ vɛ̀nɛ̀ kɛɛ, ḿ dyuòɛ̀ kà gèɖèpɔ́ɔ̀ hwɛ̀ǐn-hwɛ̀ǐn ɓěɔ̀ zùùɔ̀ nì ɖé m̀ múɛ, ké vǐè-ɖɛ̀ ɖò se mú kàmà ɓó m̀ bììɛ. Ní dya-dyèɖèɔ̀ kɛ̀. M̀ mɛ zàà xwíníín mú ɓó ḿ bìì.

¹⁰ “ ‘Ti ḿ pɛ̃́ ma ɓó ní kɔ̃-pɛ̃́-ɖɛ̀ɔ̀ kɔ̃ dyiɛɛ, ḿ dyaa, ké cu-gɔ̃̀ ɖò nyànà ma ɓó ḿ dyúa dyi ɓó pá wáɖáá ɖò hwòɖǒǔn. Ɔ tɔ̀mɔ̀ ma dya mìɔ cá.

¹¹ Cuɔ̀ gã̀ ma ɓúáuń dyi tee, ké ɔ ku ma dyi, ké ɔ dúɔ̀ nyini ma ɖé dyɔɔ̀ kpá kɔ̃. Ké nyɔ séín nì ɓóɖó-kpàà dà séín nyɛɛ ɓɛ́ìn ma dyéɛ.

¹² Cuɔ̀ míɔ̀ nɔ̀mɔ̀ ma dyíin mìɔ, ké ɔ tòɖò ma mìɔ, ké ɓóɖó-kpà gànáà dyéɛ ma ɖii-ɖɛ̀ dya. Ké ɖéɛ xwíɖíi mɔ̀ ma xwáɖá-xwíɖíi-nìmìì séín pèɖèìn-naín, ké naà ɓěɔ̀ dèɛ̀ ma téɖé dya. Fɔ̀ɔ̀-ɖɛ̀ séínɛ̀ ɖii-ɖɛ̀ sɔ̀ ma ɖéɛ dya.

¹³ “ ‘Ɖé dya-dya dyúáɖòɔ̀ múɛɛ, ḿ dyé ma kíá ɖò ɓó ḿ dyúa. Ɔ mɔ̀ ínjà ɖò, ké ɔ sɔ̀ ɖé dyɔún.

¹⁴ Ké ɔ páná ma mú ɖé wuɖu zoo mú, ké ɔ ɖá, “Ɓě ɖaɓa cuɔ̀, ɓɛ́ ɓě kéɛ ɖɔ́ dyai cɛ̃. Ɓě kɔɖɔɔ míɔ̀ dyai, ɓɛ́ ɓě kéɛ ɓoɔ̀ dyi gbɛ̀ìn. Nimii ɓěɔ̀ mɛ gbɛ̀ìn ɓóɛ xwíɖíi dyi, ɓɛ́ naà ɓěɔ̀ kéɛ dya sɔ̀, ɓɛ́ wa ké mu.

¹⁵ Kɛɛ ɔ gmùnùùɔ̀ kèɛ̀ gmɛ̀nɛ̀ɛ̀ ɓěɔ̀ mɛ sè ɓóɖóɔ̀ mú. Ɓě mɛ sã̀ìn ɔ gmùnùùɔ̀ nɛɛ̀ kè bàɖàsǐ. Ɔ mɛ sè ɖé pìǐ-kpòɔ̀ hwìɛ̀. “ ‘ “Dunu sɔ̀à ɖé dyɔún wɛ̃ɛ mɛ tèìn ɔ, ké ɔ mɛ cĩ́ kà nimii cĩ́à kɛɛ ɖé ɓáá-ɖɛ̀ ɓě nìà ɓóɖó-kpàà kɔ̃ɛɛ hwìɛ̀.

¹⁶ Ɔ fɔ̀nɔ̀-hwòɖǒɔ̀ mɛ zàìn dyí. Nyɔǔn-dyù fɔ̀nɔ̀-hwòɖǒ mɛ sɔ̀ ɔ xwíníín, ɓɛ́ nimii fɔ̀nɔ̀-hwòɖǒ ké ɔ xwíníín kpá, ɓɛ́ zɔ̃ mɛ̀nɛ̌ìn-sɔ̃́ ké zi hwɛ̀.

¹⁷ Ɖɛ ɓɛ́ ínjà ɓě mɔ̀à kíá ɓěɔ̀ kɛɛ ɖǎ dyí sɔ́ɛɛ nìàǒ wɛ̀, ɓɛ́ dyììn ɖéɛ múɛɛ nyɔ ɓě ɓɛ́ wa nì cĩ́ɛń nyɛɛ kéɛ dyuò kà Ɖɛɓíɔ́ kɔ̃̀ nyɔǔn-dyùɛ̀ kã́á-ɓòɖò séín ɓěɔ̀ wuɖuíɛ, ké kà ɔ ɓɛ́ìn nyɔ séín ɔ hwòɖǒ mɔ́ɔ nyíɛ dyiɛɛ nyíɛ, mɔɔ nyɔ se ɖɛ kpa ɖé nyɔǔn hwìɛ̀ kɛɛ nyíɛ ɖekèɛ.”

¹⁸ “ ‘Dya-dyèɖè ɓɛ́ mɔ̄ Kã́á Nɛ̀ɓùkànɛ́zà ɓéɖéɛɛ nìàǒ wɛ̀. Bɛ́tèsíázɔ̀, ɓó kàǔn wɛ̃ɛ, cɛ̃ ḿ ɖɛ mɔ̀ ɔ xwíníín nyɛɛ gbo. Hwòɖǒ-fɔ̀nɔ̀-nyɔ̀ ɖò se ní kã́á-ɓòɖòɛ̀ kɔ̃ nì ɓɛ́ ɔ kéɛ xwíníín zàà ɓɛ́ìn. Kɛɛ mɔ̀ùn ɓɛ́ìn nyuɛ, sepóɛɖé gèɖèpɔ́ɔ̀ hwɛ̀ǐn-hwɛ̀ǐn ɓěɔ̀ zùùɔ̀ nì ɖé m̀ mú.’ ”

Dànyá zà dya-wùɖùɔ̀ mú

¹⁹ Ti ɓɛ́ Dànyá kɔ̃̀ nyɛ́nɛ́ tɔ̀ɔ̀ mɔ̀à Bɛ́tèsíázɔ̀ kɛɛ wɔ̃́ ma dya-wùɖùɔ̀ kɛɛ, púɛɛ, dĩin-dɔ̃ kpɔ̃ ma ɔ ɓó ti wè mú. Ké ɖɛ ɔ nì ma kà hwìɖǐi poɛ̌n nyɛɛ tàɓàìn ma ɔ díɖí. Hwɛ̀ ké kã́áɔ̀ ɖá, “Bɛ́tèsíázɔ̀, mɔ̀ǔn ɖá ɓɛ́ dya-dyèɖèɔ̀ xwíníínɔ̀ ké m̀ díɖí tàɓàìn.” Ké Bɛ́tèsíázɔ̀ zà ma ɖé wuɖu, ké ɔ ɖá, “Ɓɔ̌ɔ̀, ɔ muɔ́ má dyíin nɔ̀mɔ̀ùn ɓɛ́ ɖɛ dya-dyèɖèɔ̀ ɓáà dyíɛɛ kéɔ́ má nì mú-nyɛ́-nyɔ̀ ɓěɔ̀ dyí ɓá, ɓɛ́ ɔ ké seɔ́ m̀ mìɔùn dyí ɓá.

²⁰ Cu ɓɛ́ m̀ dyéà, ɓɛ́ ɔ ɓúáà dyí, ké ɔ kuà dyi, ké ɔ dú nyinià ɖé dyɔɔ̀ kpá kɔ̃, ɓɛ́ nyɔ séín nì ɓóɖó-kpàà dà séín nyɛɛ ɓɛ́àìn dyéɛ,

²¹ ɓɛ́ ɔ poà mí nɔ̀mɔ̀ kɔ̃in, ké ɔ tòɖòà ɓo ɓáún-ɓáún, ɓɛ́ ɔ dyià fɔ̀ɔ̀-ɖɛ̀ séín ɖii-ɖɛ̀ nyí, hwɛ̀ ḿ po níiń, ɓɛ́ ɔ xwíɖíi dyià pèɖèìn-naín jǔ ɓó xwáɖá-xwíɖíi-nìmìì ɓěɔ̀ bìì, ɓɛ́ naà ɓěɔ̀ dyià ɖéɛ dya téɖé poɛɛ,

²² ɓɔ̌ɔ̀, mɔ̀ mɔ̀à cuɔ̀ kɛ̀. M̀ ɖǎ kpé ɓéɖé, ké m̀ ɖǎ dyi ku mìɔ cá. Nì kpéɔ̀ ɖǎ dyí ɓúá mìɔ, ké ɔ ɖǎ ɖé dyɔɔ̀ dyí nyini, ké pá ɓɛ́ m̀ kɔ̃̀ wuɖuíɛɛ ɖǎ ɖé ɓóɖó-kpàà dà séín nyini.

²³ Ɓɔ̌ɔ̀, m̀ dyé ma kíá ɖò. Ɔ mɔ̀ ínjà ɖò, ké ɔ sɔ̀ ma ɖé dyɔún, ké ɔ ɖá, ‘Ɓě ɖaɓa cuɔ̀, ɓɛ́ ɓě kéɛ dyíin nyìnììn. Kɛɛ cuɔ̀ gmùnùùɔ̀ kèɛ̀ gmɛ̀nɛ̀ɛ̀ ɓěɔ̀ mɛ sè ɓóɖóɔ̀ mú. Ɓě mɛ sã̀ìn ɔ gmùnùùɔ̀ nɛɛ̀-kpà kè bàɖàsǐ. Ɔ mɛ sè ɖé pìǐ-kpòɔ̀ hwìɛ̀. Ké dunu sɔ̀à ɖé dyɔún wɛ̃ɛ mɛ tèìn ɔ, ké ɔ mɛ cĩ́ kà nimii cĩ́à kɛ. Ɔ mɛ nì ná tee ɓɛ́ zɔ̃ mɛ̀nɛ̌ìn-sɔ̃́ ké zi hwɛ̀.’

²⁴ “Ɓɔ̌ɔ̀, dya-dyèɖèɔ̀ xwíníín kɛà kɛ̀. Ɖɛ nìà kɛ mɔ̀ ɖɛ ɓɛ́ Ɖɛɓíɔ́ ɖǎ dyí sɔ́ ɓá m̀ jè dyíɛ.

²⁵ Wa mu m̀ nyɔǔn hwìɛ̀ dyi kúmúùn, ké nì mu ɖé nimii ɓěɔ̀ hwìɛ̀ cĩ́ìn. Nì mu pìǐ ɖiìn kà ɓìɖǐ nyuà kɛ, ké dunu sɔ̀à ɖé dyɔún wɛ̃ɛ mu m̀ tèìn. Zɔ̃ mɛ̀nɛ̌ìn-sɔ̃́ mu m̀ dyíin ziìn, ɓɛ́ m̀ kéɛ dyuò kà Ɖɛɓíɔ́ kɔ̃̀ nyɔǔn-dyùɛ̀ kã́á-ɓòɖò séín wuɖuíɛ, ké ɔ nyíɛ nyɔ kã̀ìn séín ɔ hwòɖǒ mɔ́ɔ nyíɛ dyiɛ.

²⁶ Wuɖu ɓá cu-gmùnùùɔ̀ kè ɔ gmɛ̀nɛ̀ɛ̀ɔ̀ ɓó sè jè dyíɛɛ xwíníín mɔ̀, ti nì muɛ dyuòùn kà Gèɖèpɔ́ɔ̀ nìà ɖé dyɔún wɛ̃ɛ kɔ̃̀ ɖɛ séín wuɖuíɛɛ, nìí, ɔ mu nì kã́á-ɓòɖòɔ̀ ɖe tòùn.

²⁷ Ɔ jèɛɛ, ɓɔ̌ɔ̀, m̀ mɛ wɔ̃́ ɓɛ́ m̀ ké ní ná-wùɖùɛ̀ dyi kpɔ̃. Ná-wùɖùɔ̀ mɔ̀, táà nì nàmàǔn ɓěɔ̀ dyi dyììn ɖé ɖɛ sɛ́ɖɛ́ìn dyíɛɛ nyu-nyu mú. Táà nì hwòɖǒ-kɔ̃in-nyìnììn-ɖɛ̀ ɓěɔ̀ dyi dyììn ɖé nyɔ ɓě ɓɛ́ wa pĩ́à dyiɛɛ hwòɖǒ-kɔ̃in-nɔ̀mɔ̀-ɖɛ̀ bũ̌ nyu-nyu mú. Ɔ ɓɛ́ìn dyɛ̀ɛ̀ ná nìɛ̀ ɓɛ́ nì kɔ́mɔ́ɔ̀ ké dyúa mu ke.”

²⁸ Ɖɛ séín ɓěa kpá ma Kã́á Nɛ̀ɓùkànɛ́zà gbo nyɛ̀nɛ̀ɛ̀.

²⁹ Ti ɓɛ́ Dànyá ɖǎ ma ɖɛ ɓěa cɛ̃ɛ, ɔ zĩ̀ìn ma dɛ̀nɛ̀ ɓaɖa-bùè sè sɔ̃́. Wé ɖòɛ̀ ɓaɖaa, kã́áɔ̀ nì ma ɖé ɔ gbǒɔ̀ dú-hwìɛ̀ dyi nàǔn ɖé Báɓèɖɔ́ùn-hwɔ̀ɖɔ̀ɔ̀ mú.

³⁰ Ké ɔ ɖá, “Má, hwɔɖɔ nìà kɛ mɔ̀ Báɓèɖɔ́ùn-hwɔ̀ɖɔ̀ vɛ̀nɛ̀ ɓɛ́ ḿ ɖǎ po ɓɛ́ ɔ ké kã́á gbǒ-xwíníín-nyɔ̀ ɓěɔ̀ cĩ́-naín jǔɛe? Má, ḿ ɖǎa po ɖé ḿ mìɔùn nììn kpé vɛ̀nɛ̀ múe? Má, ḿ poɛ ɓó ní kã́á-kpèɔ̀ dĩ́ín-dĩ̀ìnɔ̀ jèe?”

³¹ Wuɖuɔ̀ gã̀ ma ɔ wĩín dyi, ké wuɖu ɖò sɔ̀ ma ɖé dyɔún, ké wuɖuɔ̀ ɖá, “Kã́á Nɛ̀ɓùkànɛ́zà, wuɖu ɖǎ dyi ɓá m̀ jè dyíɛɛ kɛà kɛ̀. Nì kã́á-kpèɔ̀ ɖǎ m̀ xwa sɔ̀.

³² Wa mu m̀ nyɔǔn hwìɛ̀ dyi kúmúùn, ké nì mu ɖé nimii ɓěɔ̀ hwìɛ̀ cĩ́ìn. Nì mu pìǐ ɖiìn kà ɓìɖǐ nyuà kɛ. Zɔ̃ mɛ̀nɛ̌ìn-sɔ̃́ mu m̀ dyíin ziìn, ɓɛ́ m̀ kéɛ dyuò kà Ɖɛɓíɔ́ kɔ̃̀ nyɔǔn-dyùɛ̀ kã́á-ɓòɖò séín wuɖuíɛ, ké ɔ nyíɛ nyɔ kã̀ìn séín ɔ hwòɖǒ mɔ́ɔ nyíɛ dyiɛ.”

³³ Wàɖà cáa, ɖɛ wuɖuɔ̀ cɛ̃ ma kà ɓá Nɛ̀ɓùkànɛ́zà dyíɛɛ kpá ma ní. Wa kúmú ma ɔ nyɔǔn hwìɛ̀ dyi, ké ɔ ɖi ma pìǐ kà ɓìɖǐ nyuà kɛ. Ké dunu sɔ̀ ɖé dyɔún wɛ̃ɛ tèìn ma ɔ kpóɖó-dyùàɔ̀. Ɔ gã̀ ma ná nìɛ̌n dyi tee, ké ɔ míɔ̀ tɔ̀mɔ̀ ma kà ke-mì nìà kɛ, ké ɔ xwɛ̃̀ɛ̀ ɓěɔ̀ nì kà naà xwɛ̃̀ɛ̀ nìà kɛ.

Nɛ̀ɓùkànɛ́zà ɓàìn Gèɖèpɔ́ɔ̀

³⁴ Sɔ̀ìn ɓó ɖɛ ɓěɛ̀ gboɛɛ, Nɛ̀ɓùkànɛ́zà ɖá, “Ti ɓɛ́ tiɔ̀ ɖǎ ma ɖé hwɛ̀ɛ, mɔ̄ Nɛ̀ɓùkànɛ́zà ɖú ma ní dyéɖéɔ̀ dyií, ké ní fɔ̀nɔ̀-hwòɖǒ sɛ́ɖɛ́ìn dyíɔ̀ dyi ma ɖé ḿ mú ɖe. Púɛɛ, ḿ ɖú ma Ɖɛɓíɔ́ ɓàìn kpàǐ. Ḿ ɓàìn ma nyɔ muà cĩ́ìn kánáá pūɛ, ké ḿ dè ma ɔ dya. Ɔ nììn nyɔ-wuɖuí-kɔ̃̀-kpèɔ̀ mu nììn kánáá pū, ké ɔ kã́á-ɓòɖòɔ̀ mu nììn kánáá pū ɓó xwéɖé-dù deìn dúún ɓě bìì.

³⁵ Ɓóɖó-dù kò-kò ɓě nì ɓóɖó-kpàà kɔ̃ɛɛ se ɖɛ ɖò kpa ɓó ɔ dyúa. Ɔ nyùìn kpé ɓě nì ɖé dyɔún wɛ̃ kè nyɔǔn-dyù ɓě nì nɔ̄ ɓóɖó-kpàà kɔ̃ɛɛ ɖɛ ɓě ɔ mɔ́ wa mú nyùɛ̀n dyiɛɛ mú. Nyɔ ɖò se ɔ sɔ̃ dyi kpɔ̃ɔ ɓɛ́ìn, mɔɔ ké nyɔ ɖò se ɔ dyi dièɛ̀ ɓɛ́ìn, ɓɛ́ ɔ ké níiń, ‘Ɖɛ́ m̀ nyuà kɛ́?’

³⁶ “Ti dyúáɖò kɔ̃̀ xwíníín ɓɛ́ ní fɔ̀nɔ̀-hwòɖǒ sɛ́ɖɛ́ìn dyíɔ̀ dyià ɖé ḿ mú ɖeɛɛ, ɓó ti déínɔ̀ ɓaɖaa, ḿ dyé ma ní dya-dè-dèɔ̀ kè ní dĩ́ín-dĩ̀ìnɔ̀ kè ní kã́á-kpèɔ̀ ɔ kèɛ̀ dĩ́ín-dĩ̀ìnɔ̀ ɖe. Ní gɔ̌mànà-nyɔ̀ séín ɓěɔ̀ kpɔ̃ ma ḿ hwìǐ, ké wa tò ma ní kã́á-kũ̀àɔ̀ ɖe ɔ kè dya-dè-dè ɓɛ́ ɔ ziɛ kĩ́ín-kĩ́ínɔ̀ dyíɛ.

³⁷ Ɓó kàǔn wɛ̃ɛ, mɔ̄ Nɛ̀ɓùkànɛ́zà ɓàìn Kã́á vɛ̀nɛ̀ nìà ɖé dyɔún wɛ̃, ké ḿ nyí ɔ dya-dè-dè, sepóɛɖé ɖɛ séín ɔ nyuɛɛ sɛ́ɖɛ́ìn dyí, ké ɔ kpeɖe séín sɛ́ɖɛ́ìn dyí. Nyɔ ɓě ɓɛ́ wa ɓúáìn wa mìɔùn dyíɛɛ, ɔ ɓɛ́ìn wa ɓíɖíi dyàà.”