Məfaʼə 27 - Əka yi Fîə

Ndzaŋ Pɔlə a nə Ńkwú nə́ Aŋkənúʼə́ Ńgɛnə̂ Lomə

¹ Ndɛd páʼ Fɛstusə a nə sóŋ nə́ ńgə́ mbɔʼ pəg kwúnə aŋkənúʼə́ ńgɛnə̂ á Itali lə́, pə́ tíʼ fɛ̂ Pɔl pó pətsə́ ngaŋə́tsáŋə á mbô Julusə páʼ a nə ḿbə́ nə́ nətû nə́ ngaŋə́maʼə́ntso nə́ Lom ándó a faʼ nə́ á mə́m akwɛlə ngaŋə́maʼə́ntso Kasa yi weŋə́.

² Pəg ghɛn ńkwúnə aŋkənúʼə́ á fɛ́d nə́ aláʼ Adəlamatium, yi páʼ a nə̈ ńgɛn nə́ əliʼ páʼ əŋkənúʼə̈ tɨ́ nə́ ə́wə́ á nkǎŋkǐ á mboʼ Esya, pəg tíʼ ńchúʼə á mə́ tə́ nə́ ghɛnə̂. Alistakus, ŋwu Masedonya páʼ a nə fɛ́d nə́ Tɛsalonika lə́, a nə ńgɛn pəg po.

³ Mbî ə́ fóg pəg yǐ ńkoʼə̂ Sidɔnə. Julusə a nɨd ntɨ́ yi əshîʼnə á mbô Pɔlə, ńtíʼ ḿmɛdtə̂ yí ńgə́ a ghɛn ńjɨ́ ngaŋmə́ko əjí pó fɛ̂ əpú páʼ a nə ńdɔ nə́.

⁴ Pəg fɛ́lə á Sidɔn ńkwúnə aŋkənúʼə́ ńtə́ ńgɛnə̂ á ndú yi ndaʼ lə́ ńté ńgə́ kəfəələ á nə ńtə́ ńkɔ́ʼə á ndú pəg nə́ ńgɛn nə́ ə́wə́, pəg tíʼ ńgɛnə̂ á ndú Sayiplus páʼ kəfəələ a nə ńkě nə́ ə́wɨ́ tə́ ńkɔ́ʼə pô.

⁵ Pəg túmə tə́kɔʼ nkǐ ńgɛnə̂ əlá aláʼə Silisya pó Pamfilya ńtíʼ ńkwúnə mala á mə́m mboʼ Lysya.

⁶ Aliʼ wɨ́d wə́ nətû nə́ ngaŋə́maʼə́ntso nə́ zə́ənə apáŋə́nkǐ páʼ á lǒo nə́ aláʼ Alezanda ńtə́ ńgɛnə̂ á Itali a tíʼ ńnéŋ áwə́g ə́wə́.

⁷ Pəg nə ńtíʼə ńnyinə̂ tsɔʼə ndǎ ndǎ nə́ əlěmbî pətsə́, ḿbyádnə ńjɨ́ ngə́ʼ záʼ pɔŋə́ yǐ laŋ páatə á tɔ̂ŋ Sinidusə. Kəfəələ a nə ńkě pí ńgə́ mbɔʼ pəg ghɛn əlá wɨ́d wə́ pô, apáŋə́nkǐə azə́gə́ á tíʼ ńgɛnə̂ pə́ á ndú aláʼ Glikə ńdaŋə̂ á nəpɛnə́ Kep Salmonə páʼ kəfəələ a nə ńkě nə́ ə́wɨ́ tə́shú tə́ ńkɔ́ʼə pô.

⁸ Pəg jɨ́ ngə́ʼ ńtíʼ ńnyi tsɔʼə nəpɛnə́ nə́ nkǐ záʼ ḿbɔŋə̂ yǐ kwúnə aliʼ yətsə́ pə́ fóŋə nə́ Sef Abɔ, á nəpɛnə́ nə́ tə́kɔʼ tɔ̂ŋ Lasea.

⁹ Pəg nə ńchîə aláʼ yi wɨ́ tə əlě mbî pipə nɨ́ nə́ laŋə̂, á tíʼ ḿbyádnə ńtyantə̂ á mə́ nyi nə́ á mə́m nkǐ ńté ńgə́ ndɛd təpɔŋ páʼ pə́ nyi nə́ á mə́m nkǐ lə́ zɨ́d kə pɛ́d tə ńkoʼə̂, alě Akɔŋtə á mə́ Ləgnə̂ nə́ pətəpɔŋ á kə́ ḿbɛ́d tə ńdaŋə̂. Pɔlə a tíʼ ńtə́gtə ághɔ́b ə́sóŋ ńgə́,

¹⁰ “Pətǎ mə, maŋ jɨ́ ńgə́ nənyi əwɛn aliʼə́ nə́ á mə́ ghɛn nə́ nə́ mbi lə́ chigə tə́kɔʼ ngə́ʼə, apeʼə yǐ péŋə, aŋkənúʼə́ á shaʼkə̂, pɨ pó kə́ ńtú ńkwúkə.”

¹¹ Lə́ nətû nə́ ngaŋə́maʼə́ntso zə́ nə́ pə́ ńkě anu páʼ Pɔlə a nə sóŋ nə́ lə́ zoŋ pô, ḿbə́ ńdzoŋə̂ pə́ anu páʼ ŋwu a kə chî nə́ á nətû nə́ aŋkənúʼə́ pó ŋwu páʼ aŋkənúʼə́ a nə ḿbə́ nə́ ají pó nə sóŋ nə́.

¹² Aliʼ pə́ tə́g nə́ əŋkənúʼə́ ə́wə́ aliʼə́ nə́ a nə ńkě pɔŋ nə́ ndɛd zɨ mbɔʼ pəg tə́gə aŋkənúʼə́ ə́wɨ́ ńkə́ ńchî ə́wɨ́ pô ńté ńgə́ lə́ kə pə́ ndɛd əfə́gə. Pɨ pipə nɨ́ nə́ pó nə ńkɔŋ ńgə́ aŋkənúʼə́ zə̂ á kwúnə nkǐ ńgɛn nə́ mbi əghâ tsə̌ mbɔʼ atûə pɔŋ pó koʼə̂ Fɔniksə, ńjî ńgə́ pó chî ə́wə́ á ndɛd əfə́gə. Lə́ nə ḿbə́ aliʼ pə̈ təŋnə̂ nə́ əŋkənúʼə́ ə́wə́ á Kəlet páʼə á náŋ nə́ əlá mətoŋə́ pó məkɔʼnə́.

Atyǎntə Kəfəələ á Téekə Ághóobə́ á Mə́m Nkǐə

¹³ Tsɔʼə əghâ ə́wɨ́ mɔ́ kəfəələ á lǒo á ndú mətoŋə́ ḿbɔ́ʼnə ńkɔ́ʼə, pɨ pipə wɨ́ pó kwaŋ ńgə́ anu pó pěʼ nə́ ńkwaŋ lə́ á koʼnə̂, ńtíʼ ə́soŋə̂ á tə́kɔʼ atəənə́ pó pěʼ nə́ ḿmaʼə̂ á mə́m nkǐ ńgwaamə̂ aŋkənúʼə́ wə́, pó tíʼ ńchúʼə á mə́ nyi nə́ á mə́m nkǐ ńgɛnə̂ ḿbáatə ndú nkǎŋkǐ Klɛtə.

¹⁴ Tsɔʼə əghâ yi wɨ́, tə́kɔʼ kəfɨd pə́ fóŋ nə́ nə́ Nɔd Ɛsta á chúʼə á mə́ kɔ́ʼ nə́ ə́fɛ́lə á mə́m aláʼ zə̂ ə́ kwúnə ńkǐə.

¹⁵ Kəfɨd wə̂ á chúʼə á mə́ twá nə́ aŋkənúʼə́ zə̂ ńté ńgə́ á nə tyantə̂ á mə́ nyinə̂ á mə́m aŋkənúʼə́ ə́ ghɛnə̂ á ndú páʼ kəfəələ á nə̈ ńkɔ́ʼ nə́ wɨ́ lə́, ndzaŋ pəg nə ńjɨ́ nə́ ńgə́ anu yitsə̌ á kě ə́wɨ́ chî təmbɔʼ pəg faʼ lə́ ńtíʼ ḿmɛdtə̂ aŋkənúʼə́ zə̂ ńgə́ kəfəələ á twá ńgɛn nə́ əyí ndúmə.

¹⁶ Pəg náŋ ndú ətsəmə á mə́m ngə́ʼ tə ńgɛn ńdaŋə̂ á ndzəm mɔ́ aláʼ yitsə̌ á mə́m nkǐ páʼ kəfəələ a kə kě nə́ ə́wɨ́ pyádnə ńtyantə̂ pô, pə́ fóŋə zɨ́d nə́ Kauda. Pəg kə jɨ́ ngə́ʼ lɛ tə, tə ḿbə́ ńkə́ ńtáŋnə tə ə́soŋə̂ mɔ́ kə́nyaŋə́ aŋkənúʼə́ á chî nə́ á ndzəm tə́kɔʼ lə́ ńtəŋnə̂ wɨ́d nə́ məŋkɛlə́ á mə́m wə́.

¹⁷ Ndzaŋ pó kə néŋ nə́ zə́ələ́ á mə́mə apáŋə́nkǐ lə́, ńtíʼ ńdɔg məŋkɛd ńkwúd ńdíblə apáŋə́nkǐ zə̂ ngǎ yitsə̌. Ngaŋə́faʼə á mə́m aŋkənúʼə́ nə ńtə́ ḿbɔ́gə ńgə́ mbɔʼə aŋkənúʼə́ á yǒ ńkə ńgɛnə̂ á mbɛnə́ mə́ wáakə́ Libya. Pó fógə á tə́kɔʼə atəənə́ wə́ ńnéŋə á nkǐ ńjî ńgə́ kəfəələ á tíʼ ńtwáamə aŋkənúʼə́ zə́ ndǎ ndǎ.

¹⁸ Atyǎntə kəfɨd zə̂ á ghɛn nə́ mbiə á mə́ twá nə́ aŋkənúʼə́ zə́, mbî ə́ tíʼ fóg, pə́ maʼ əpeʼ pətsə́ á mə́m nkǐə.

¹⁹ Tə á koʼ əlěmbî pɛ́n teelə́, tsɔʼə əpúmə afaʼə aŋkənúʼə́ pətsə́ po kə́ ḿmaʼə̂ á mə́m nkǐə.

²⁰ Nə́ əlěmbî pipə nɨ́ nə́ mə́numə á kě tɛ̂ pô, pɔ́ pə́ sáŋ pə́ kě kə́ fɛ́d pô. Tə́kɔʼ kəfɨd wə̂ á ghɛn nə́ mbiə á mə́ twá nə́ aŋkənúʼə́ zə̂, tə pəg ləgnə̂ anuə atsəm ńté nchîmbî əzəgə́.

²¹ Pó nə ńchî tə ndi ə́ sag tə jî məjîə, Pɔlə a tíʼ ńtə́əmə á mbi pó ə́sóŋ ńgə́, “Pəlimə́ mə, pɨ nə ńchîə á mə́ jwə́ʼtə nə́ á mbô maŋ ə́ kě nyinə̂ á mə́m nkǐ fɛ́lə á Klɛtə pô, mbɔʼ pɨ nə ńjwə́ʼtə á mbô maŋ tə ḿbə́ aŋkənúʼə́ zəənə́ á nə ńkě shaʼkə̂ pô, apeʼə á kě kə́ ḿbéŋ pô.

²² Lə́, nə́ pə əghâ nə́ maŋ sóŋ nə́ pɨ ńgə́ wam nə́ məntɨ́ mə́ənə́, kɔ nə́ pɔ́gə, aŋkənúʼə́ á yǐ shaʼkə̂ lə́ ŋwu tsə̌ a kě kwû pô.

²³ Maŋ jîə anu zɨ ńté ńgə́, á nə ḿbə́ á nətúʼ Əsê páʼ a túg nə́ mə, yí páʼ mäŋ ghóʼkə nə́, a nə ńtúmə ntseŋndɛ̂ yə́ a yǐ ńtə́əmə á nəpɛnə́ maŋ;”

²⁴ a tíʼ sóŋ ńgə́ “Pɔl kɔ pɔ́gə, gho yǐ shib tə́əmə á mbi Kasa, ńté ńgə́ Əsê nə́ ntɨ́ yí yi əshîʼnə ńté gho á fɛ̂ nchîmbî ŋwu ntsəmə á nyi nə́ pɨ po á mbô gho.

²⁵ Lə́ pə́ ńgə́ wam nə́ ntɨ́ əwə́ənə́ pəlim, ńté ńgə́ maŋ túg mbimə́ nə́ Əsê ńgə́ a yǐ chî tsɔʼə ndzaŋ páʼ ntseŋndɛ̂sê a pěʼ nə́ ə́sóŋ nə́ maŋ lə́.

²⁶ Lə́ pɛn chîə á mə́ ghɛn nə́ tə ə́fɛ́lə á kyádkənkǐ yitsə̌.”

²⁷ Ndzaŋə ándó əlěmbî ntsɔb nəkwa nə ńkoʼ nə́ tə́kɔʼ kəfəələ á tə́ ńtwáamə aŋkənúʼə́ azə́g ńdaŋə̂ á mə́m tə́kɔʼ nkǐ yitsə̌ pə́ fóŋ nə́ ńgə́ Nɨ́ Meditelinyan lə́, á yǐ ḿbə́ ntɨ̌túʼ, pɨ páʼ pó nə̈ ə́soŋ nə́ aŋkənúʼə́ lə́ pó kwaŋ ńgə́ pə́ tə́ ḿbáatə asəgə́.

²⁸ Pó lɔg nkɛd ńkwúlə atəənə́ ə́wɨ́ ḿmaʼə̂ á mə́m nkǐə á mə́ fiʼ nə ndzaŋ páʼ nkǐ shǐ nə́, pó jɨ́ ńgə́ nkǐ lə́ pə məntag məghə́m mɛ́n nəkwa á mə́ shǐ nə́. Əghâ ándó páʼ aŋkənúʼə́ á nə ńgɛn nə́ á mbi mɔ́ aliʼ lə́ pó pɨ fiʼ ńjɨ́ ńgə́ mə́ shǐ nə́ lə́ məntag məghə́m mɛ́n teelə́.

²⁹ Pó pɔ́g ńgə́ aŋkənúʼə́ azóobə́ á yǐ ghɛn kɔn ngwúbə, pó tíʼ ńtsóokə ətəənə́ pɛ́n nəkwa páʼ ə́ nə ńchî nə́ á ndzəm aŋkənúʼə́ ḿmaʼə̂ á mə́m nkǐə á mə́ ghɛd nə́ ńgə́ kɔ zə́ələ́ á pɨ nyi ńgɛn nə́ mbiə. Pó kə́ ńchaʼtə́sê á mbô Əsê əzɔb ńgə́ əliʼ ə́ ŋwaʼ ńjî ńgə́ pó jɨ́ əliʼ ńkě á mə́m ngə́ʼ kwú pô.

³⁰ Ndzaŋə ándó pó nə ḿmaʼ nə́ ətəənə́ pə́ lə́, pɨ pó nə́ soŋ nə́ əŋkənúʼə́ pó náŋ ndúmə á mə́ kəəkə̂ nə́, ńtíʼ ńnéŋ mɔ́ kə́nyaŋə́ aŋkənúʼə́ wə́ á mə́m nkǐə, pó nə ńgɛd ə́lɨ́d lə́ á mə́ póŋkə nə́ əmə́g ńgə́ pó maʼə̂ lə́ tsɔʼə ətəənə́ á mə́m nkǐə.

³¹ Lə́ Pɔlə a sóŋə á mbô nətû nə́ ngaŋə́maʼə́ntso pópə ngaŋə́maʼə́ntso ńgə́, “Mbɔʼ ngaŋə́soŋə́ aŋkənúʼə́ zɨ ə́ chîə á mə́mə aŋkənúʼə́ chî pô, ŋwu əwɨ yitsə̌ a yǐ ńkě chwád pô.”

³² Ngaŋə́maʼə́ntso zə̂ zóʼə atséebə Pɔl, ńtíʼ ńdə́gtə məŋkɛd páʼ mə́ nə ńchî nə́ nə́ aŋkənúʼə́, ńtíʼ ḿmɛdtə̂ ńgə́ nkǐ twáamə mɔ́ kə́nyaŋə́ aŋkənúʼə́ yi wɨ́ ńgɛn nə́ wə́ələ́.

³³ Tsɔʼə ndzaŋ páʼ mbî nə ńtə́ nə́ ə́fógə lə́, Pɔlə a póʼmbô nə́ pɨ páʼ pó nə ńchî nə́ á mə́mə aŋkənúʼə́ ńgə́ pó jî məjîə. A sóŋə á mbô pó ńgə́, “Lɛ̌ əlěmbî ntsɔb nəkwa pɨ chîə á mə́mə apɔ́g ḿbyáabə, ńkě ajûtsə́ jî pô.

³⁴ Maŋ tíʼ ḿbóʼmbô ńgə́ nə́ jî məjîə. Nə́ chîə á mə́ jî nə́ məjîə á mə́ chî nə́ á mbîə. Tsɔʼə táʼ nənoŋə á kě atû pɨ yǐ péŋ pô.”

³⁵ Əghâ ándó Pɔlə a nə sóŋ nə́ anu zɨ lə́ ńtíʼ ńdɔgə̂ apéenə məkálə́ ə́fɛ̂ ndǎ á mbô Əsê á mbi pó pətsəm, ńtíʼ ḿbagə̂ ázɨ́d ńchúʼə á mə́ kɔ́d nə́.

³⁶ Pó wam məntɨ́ mɔ́b ŋwu ntsəmə á mə́m pó a chúʼə á mə́ kɔ́d nə́.

³⁷ Pəg nə ńchîə á mə́mə aŋkənúʼə́ lə́ pɨ nkɛd pɛ̌ nə́ məghə́m mɛ́n asaambɛ̂ nə́ pɨ pɛ́n ntogə́.

³⁸ Ndzaŋə ándó ŋwu ntsəmə a nə ńjî nə́ ńdzɛ́d lə́, pó twá əpa ngəsáŋ pó nə ńtúg nə́ á mə́mə aŋkənúʼə́ zə́ ḿmaʼə̂ á mə́m nkǐə, ńjî ńgə́ kɔ aŋkənúʼə́ á pɨ ńdɛlə̂.

Ndzaŋ páʼ Aŋkənúʼə́ Zə̂ á nə Shaʼkə̂ nə́ á Mə́m Nkǐə

³⁹ Ndzaŋ mbî nə fóg nə́ lə́, ngaŋə́soŋə́ aŋkənúʼə́ nə ńkě aliʼ pó kə chî nə́ ə́wɨ́ jî pô, lə́ ḿbə́ ńdzə́ənə aliʼ páʼ wáakə́ á nə ńchî nə́ ə́wə́ á nkǎŋkǐə, ńtíʼ sóŋə á mə́m pó ńgə́ mbɔʼ ndú chî ə́wɨ́ pó ghɛlə̂ aŋkənúʼə́ á ghɛn ńtə́əmə aliʼ yəwə́.

⁴⁰ Pó tíʼ ńdə́gtə məŋkɛd mə́ ətəənə́ mə̂, ḿmɛdtə̂ mə́ ḿmɛ́lə á mə́m nkǐə, tsɔʼə əghâ yi wɨ́ pó kyagtə̂ məŋkɛd páʼ mə́ wam nə́ əkəm nkwə́ŋ páʼ pə́ lɔg nə̈ ə́soŋə̂ aŋkənúʼə́ ə́wə́. Pó tíʼ ŋ́ŋáʼə apagə atsəʼə́ á mbiə aŋkənúʼə́ ńjî ńgə́ kəfəələ á twáamə aŋkənúʼə́ zə́ ńgɛnə̂ á nəpɛnə́ nə́ nkǐə.

⁴¹ Lə́ aŋkənúʼə́ zə́ á ghɛn ńkɔnə̂ aliʼə́ wáakə́ á nkǎŋkǐə, ńtíʼ ńkwúnə á ndu asəgə́, mbiə aŋkənúʼə́ yi wɨ́ láʼə á mə́m wáakə́ ńkě pɨ ńchî təmbɔʼ á nyi pô, lə́ mətɨ mə́ nkǐ páʼ kəfəələ a ghɛd nə́ wɨ́d tóʼnə lə́ mə́ shaʼtə̂ ndzəmə aŋkənúʼə́ zə̂.

⁴² Ngaŋə́maʼə́ntso zə̂ kwaŋ ńgə́ mbɔʼ pó jwítə ngaŋə́tsáŋ zə̂ tsɔʼə ətsəm ńjî ńgə́ kɔ ngaŋətsáŋ wə̂ yitsə̌ a zɔ́ʼ nkǐ ńgɛnə̂ á ndu ndəsê ńtíʼ ńkəələ̂.

⁴³ Lə́ nətû zɔ́b nə́ loonə̂ á mə́ chwádkə nə Pɔlə, a tíʼ ńgɛd ngaŋə́maʼə́ntso mɛdtə̂ á mə́ jwítə nə́ ngaŋə́tsáŋ zə̂, a tíʼ sóŋ ńgə́ ŋwu ntsəm páʼ a jî nə́ á mə́ zɔ́ʼ nə́ nkǐə á peg ńkanə̂ nkǐ ńdzɔ́ʼ nkǐ ńkɔ́ʼə nkaŋə́ asəgə́,

⁴⁴ pətsə́ pɨ pó wam əpag plaŋ kɨ əpag aŋkənúʼə́ ńtíʼ ńdzoŋə̂ ághóobə́ á nkaŋə asəgə́. Lɛ̌ ndzaŋ pəg pətsəm kə laŋ nə́ ńtíʼ ńchwáalə.