LUKAS 1 - BINOHẸ SUSI BAL᷊O MAPIA

Panẹ̌takenge

¹ Teofilus makěndagẹ̌, L᷊awo taumata seng nẹ̌tawakal᷊i němohẹ dingangu mahundugẹ̌ mạanun hal᷊ẹ̌ pirambaụ kụ seng nariadi sutal᷊oaran kitẹ.

² I sire němohẹ mẹ̌sul᷊ungkewen dingangu wẹ̌kene si kitẹ kěbị bọʼi sire apang kụ seng nakasilo hala manga hal᷊ẹ̌ ene bọu panětakenge, kụ masene nẹ̌kakeken habarẹ̌.

³ Sarạeng iạ bọu nanẹ̌sui mapia kěbị ene bọu panětakeng e, ute su tiněnnaku e mapiawe mamohẹ laporang sěmbaụ pakahundugẹ̌ pakapia baugʼi Tuang.

⁴ Iạ mẹ̌koạ ene, tadeạu i Tuang masingkạ u apang kụ seng nitěntiro si Tuang ene mambeng kahěngang.

Kal᷊awantelʼi Yohanes Mananahani e niapakasingkạ

⁵ Su tempong i Herodes nakoạ datu su wanuang Yudea, piạ e sěngkatau imang arenge i Zakharia. I sie nasuẹ̌ su kamonaěng u manga imang i Abia. Kawinge arenge i Elisabet, mal᷊aing pal᷊ahěntong imang.

⁶ Pẹ̌bawiahʼi rẹ̌dua sěngkawingang ene makạl᷊uasẹ̌ naungu Mawu e. I rẹ̌dua ene matatuhụ su kěbị parenta ore lai Toratʼu Mawu ringangu kạguwạu naung i rẹ̌dua.

⁷ Tawẹ anạ i rẹ̌dua watụ u i Elisabet kawe wantọ dingangu i rẹ̌dua kěbị seng maghurang.

⁸ Piạ su sahěllo tempong kamonaěng i Abia nakaěbạ bageang, i Zakharia měndal᷊engu munarane makoạ imang su těngon Mawu Ruata e.

⁹ Dingangu lahurị, tuhụewe tundung pělẹ̌hal᷊ẹ̌ u manga imang, i Zakharia kai kinatẹ̌bọ tadeạu sumuẹ̌ sol᷊ong Bal᷊em Mawu kụ měnawungu kamania.

¹⁰ Ene kạpanutunge kamania e taumata l᷊awọ e kạpẹ̌kal᷊iomanenge su l᷊ikude.

¹¹ Su tempo ene malạekatʼu Mawu e nẹ̌těngkatodẹ u watangenge si Zakharia. Malạekatẹ̌ ene dụdarisị su sěmbẹ̌kang koanengu meda tampạ pananutungangu kamania.

¹² Sarạeng i Zakharia nakasilo malạekatẹ̌ ene, i sie nẹ̌bingọ dingangu mạtakụ.

¹³ Kai tangu malạekatẹ̌ e nẹ̌bera, ”Abe katakụ, Zakharia! Mawu Ruata e seng nakaringihẹ̌ kakal᷊iomanengu. Kawingu i Elisabet e sarung maiwantelʼu sěngkatau ahusẹ̌ esẹ. I kau harusẹ̌ mẹ̌gěllịu arenge isẹ̌bạ si Yohanes.

¹⁴ I kau sarung lumuasẹ̌ dingangu l᷊awọ l᷊ai taumata sarung mahul᷊uasẹ̌ kereu rariọ e seng naiwantelẹ̌ sarung!

¹⁵ I sie sarung mariadi taumata masěllahẹ̌ su těngon Mawu e dingangu i sie tawe manginung anggorẹ̌ arau inumang makạbukang. Dokeng su kawawantele i sie seng su kawasang Rohkẹ̌ u Mawu.

¹⁶ Lawọ taumatang Israel sarung tataěnge mẹ̌sul᷊e kapia sol᷊ong anung Mawu Kasěllahenge Ruatan sire.

¹⁷ I sie sarung makoạ darolohang u Mawu kụ matoghasẹ̌ dingangu piạ kawasane mẹ̌sul᷊ung i Elia e. I sie sarung mapẹ̌damen manga i amang dingangu manga anạ e, ringangu taumata kụ tawe mangimang sarung tataěnge kạpia su ral᷊ungu tiněnna kahěngang. Dingangu kerene i sie managhupia sěngkatau umatẹ̌ kụ seng sẹ̌sadiang baụgu Mawu e.”

¹⁸ ”Kereapa iạ makakasingkạ u hal᷊ẹ̌ ene sarung mariadi?” kakiwal᷊ong i Zakharia su malạekatẹ̌ e. ”Iạ seng maghurang dingangu kawingku e l᷊ai seng maghurang.”

¹⁹ Malạekatẹ̌ e simimbang, ”Iạ e i Gabriel. Iạ mẹ̌tangkiang Mawu Ruata e ringangu kai i Sie něndolohʼu iạ e ipẹ̌lẹ̌habarʼu habarẹ̌ mapia ini si kau.

²⁰ Apan takụ iwera, sarung mariadi su tempone. Kai ual᷊ing i kau ta mangimang ute, i kau hědowe ta makawera; i kau sarung měmou sarạeweng apang kụ takụ iwera ini mariadi.”

²¹ Kạpẹ̌bisarane kerene taumata l᷊awo měngkatewe kạpěngampal᷊e si Zakharia. I sire měngkate rụdal᷊inaụ, kai unụe i sie kereng karěngụe su ral᷊ungu Wal᷊em Mawu e.

²² Kụ su tempong i sie simẹ̌bang, i sie tawe nakawerang apa si sire. I sie kětạen něgěllịu tanda něnịdan limane kụ měngkawe wẹ̌dang mou. Tangu taumata ene masingkạ e u i sie seng nakasilo sěmbaụ papasilo su ral᷊ungu Wal᷊em Mawu.

²³ Sarạeng tempong pělahal᷊ẹ̌ e su Wal᷊em Mawu seng nasuẹ e, ute i Zakharia e napul᷊ẹ sol᷊ong bal᷊ene.

²⁴ Tawe nararěnnạ wọu ene, i Elisabet kawinge piạ e kapapia kụ i sie tawe manga simẹ̌bang bọu wal᷊e lima wul᷊ang karěngụe.

²⁵ I sie nẹ̌bera, ”Mahunẹu Mawu kasěllahenge mẹ̌tul᷊ungu iạ dingangu měndědasẹ̌ katatelorẹ̌ku.”

Kawawantelʼi Yesus e nilahabarẹ̌

²⁶ Ene mangạ e kaěnnung u wul᷊ange i Elisabet mẹ̌bẹ̌bawa kapapia, Mawu Kasěllahenge rimolohen malạekatẹ̌ Gabriel nakoạ sol᷊ong Nazaret, soa sěmbaụ su wanuang Galilea.

²⁷ I Gabriel nirolohẹ̌ sol᷊ong anun sěngkatau mahuala parawang arenge i Maria. Mahuala parawang ene seng měkẹ̌kakaghiang dingangu sěngkatau esẹ arenge i Yusup pal᷊ahěnton Datu i Daud.

²⁸ Malạekatẹ̌ ene riměnta si Maria kụ nẹ̌bera, ”Tabeạko si kau kụ nial᷊amatengu Mawu su kapiane! Mawu ruměndingang si kau!”

²⁹ Nakaringihẹ̌ baweran malạekatẹ̌ e i Maria himěkosẹ̌, hakịe měngkate mětẹ̌tiněnna su ral᷊ungu naunge měnsang apa mangal᷊ene pẹ̌tatabeạ ene.

³⁰ Tangu malạekatẹ̌ e nẹ̌bera si sie, ”Abe katakụ Maria, batụu i kau mẹ̌tẹ̌tatahino su naungu Mawu e.

³¹ I kau sarung piạ kapapia ringangu maiwantelʼu sěngkatau rariọ, kụ i kau harusẹ̌ pẹ̌sěbạ arenge si Yesus.

³² I Sie sarung mawantugẹ̌ dingangu sarung isěbạ Ahusʼu Ruata Kụ Karangetange. Mawu Ruata sarung mapakariadin Sie ratu kere Ratu i Daud, i upungʼE.

³³ Kụ i Sie sarung mẹ̌parenta kere ratu su hiten Yakub e sarang kakalẹ̌. KararatuangʼE tawẹ pěngěnsueěnge.”

³⁴ ”Kutẹu ia bẹ̌dang parawang,” angkuěng i Maria su malạekatẹ̌ e, ”kai kereapa tangu hal᷊ẹ̌ ene mariadi?”

³⁵ Malạekatẹ̌ e simimbang u, ”Rohkẹ̌ u Ruata e sarung mětěngkatěntung si kau ringangu kawasan Mawu Ruata e sarung mangělung si kau. Kai ene hakịu dariọ kụ ikawantelẹ̌ e sarung ikasěbạ Susi, Ahusʼu Ruata.

³⁶ Pẹ̌tahěndung: I Elisabet, manga anạ u sěngkataunu ene, seng piạ kal᷊uwaenge kụ seng kaěnnungu wul᷊ange, maningbe i sie seng mahunggurang kụ taumata e mẹ̌bẹ̌bera u i sie kawe wantọ.

³⁷ U kai su Mawu Ruata e tawẹ u ta mariadi.”

³⁸ Bọu e i Maria nẹ̌bera, ”Iạ ini e kai ěllangu Mawu; balạe karariadine si siạ e kere ipẹ̌bẹ̌beranu.” Bọu e malaekatẹ̌ e tamai naněntang i Maria.

I Maria nẹ̌tiwo si Elisabet

³⁹ Ta nararěnnạ wọu ene, i Maria e nakoạ sol᷊ong soa su Yudea su wawul᷊urange.

⁴⁰ I sie nakoạ e sol᷊ong bal᷊eng Zakharia, kụ nasuẹ̌ e, i sie něgěllịu adatẹ̌ si Elisabet.

⁴¹ Ene i Elisabet nakaringihe adatʼi Maria e, dariọ su ral᷊ungu gandongang i Elisabet e nẹ̌kakanoạ e. Tangu Rohkẹ̌ u Ruata e nẹ̌karadiahangke si Elisabet,

⁴² kụ něluntingihẹ̌, ”Seng i kau e nial᷊amateng bọu patikụ manga wawine! Kawuạko al᷊amatẹ̌ su rariọ kụ sarung ipěhěndingu ene!

⁴³ Kai i sai iạ e hakịu i ninangu Mawu e ruměnta su anuku?

⁴⁴ Ene piạ e iạ nakaringihẹ̌ adatʼu e, tangu rariọ su ral᷊ungu gandongangku e nẹ̌kakanoạ eng dal᷊uasẹ̌.

⁴⁵ Kariangkamang i kau, ual᷊ingu nangimang apang nipěluntingihʼu Mawu si kau e, sarungbe mariadi!”

Kakal᷊iomaneng tatarimakasẹ i Maria e

⁴⁶ I Maria nẹ̌bera, ”Naungku e mědẹ̌dalo Mawu,

⁴⁷ dingangu himukudẹ̌ku e lụl᷊uasẹ̌ batụu Ruata e Měnanal᷊amatẹ̌ku.

⁴⁸ I Sie mẹ̌tẹ̌tahěndung si siạ, ěllangʼE hina ini! Manětạ bọu orasẹ̌ ini e patikụ bansa e měbẹ̌bera u iạ e masal᷊amatẹ̌.

⁴⁹ Ual᷊ingu Mawu Ruata Makawasa e měkẹ̌koạbe hal᷊ẹ̌ masasěllahẹ̌ si siạ e. ArengʼE mambeng susi.

⁵⁰ Bọu hěnto sarang hěnto, Mawu e kụkěndagʼu taumata kụ mạtakụ i Sie.

⁵¹ Dingangu takiahʼE makawasa e i Sie něnal᷊iawuhʼu mal᷊aobotẹ̌ e, ringangu něngal᷊iaesẹ̌ tiněnnan dal᷊ungu naung i sire.

⁵² Manga ratu e niaparěluse wọu kararatuang mase napakarangẹ u apang su kasasanạ e.

⁵³ I saing lunusẹ̌ e ipakạl᷊aedʼu patikụ kapia e, makakalạ e ipakạpul᷊ẹ dingangu l᷊imane tạ lohone.

⁵⁴ I Sie mětẹ̌tul᷊ungu Israel ěllangʼE, tuhụewe kědonʼE ringangu manga i upung i kitẹ e.

⁵⁵ Mawu e tawe miwawul᷊eng kědonʼE, i Sie mal᷊ondo si Abraham dingangu hitene sarang marěngụ-děngụ.”

⁵⁶ Manga těllu wul᷊ang karěngụe i Maria mětẹ̌tanạ dingang i Elisabet, buhụe i sie napul᷊ẹ sol᷊ong bal᷊ene.

Kal᷊aiwantelʼi Yohanes Mananahani

⁵⁷ Nịdatingken tempone i Elisabet mamantelẹ̌. I sie naiwantelʼu ahusẹ̌ esẹ.

⁵⁸ Manga l᷊ampung dingangu anạ u sěmbaụ e nakaringihẹ̌ u Mawu e kai kereng kapiane si Elisabet, dingangu i sire mal᷊aing nahul᷊uasẹ̌ dingange.

⁵⁹ Ene rariọ e natimụe ual᷊u ěllo umure, i sire nahunděntạ e mědeạu manunatẹ̌ si sie. I sire mapulu mẹ̌sěbạ arengu rariọ e si Zakharia tuhụ arengi amange,

⁶⁰ kaiso i ninange kai nẹ̌bera u, ”Tala! I sie harusẹ̌ isěbạ si Yohanes.”

⁶¹ ”Tawẹu sarang sěngkatau wọu anạ u sěmbaụ e piạ arenge kerene,” ungkuěng i sire si sie.

⁶² Mase kạpanịdane, i sire nakiwal᷊ọ e si Zakharia kai isěbạ si sai tangu rariọ e.

⁶³ I Zakharia nẹ̌dorongke pěpal᷊ẹ̌ pěmamohekang sěngkal᷊ěpa kụ němohẹ u, ”Arenge i Yohanes.” I sire kěbị e nasuẹ e rimal᷊inaụ.

⁶⁴ Su tempo ene lai i Zakharia nakawera kụ nẹ̌dalo Mawu Kasěllahenge.

⁶⁵ Tangu apạeweng sělampungange nasue něngkatakụ, kụ habarẹ̌ ene nakeke su kaguwạu wawul᷊urangu Yudea.

⁶⁶ Kěbị taumata apang nakaringihẹ̌ e makịbal᷊o su ral᷊ungu naung i sire, ”Kai makoạ e apa ngae rariọ ěndaị e?” U Mawu e mạněntanudẹ̌ si sie.

I Zakharia něhabarʼu hengetangu Mawu

⁶⁷ I Zakharia, i amangu rariọ e, nitumanakengu Rohkẹ̌ u Ruata e hakịu i sie něhabarʼu tatanatang Mawu. I sie nẹ̌bera,

⁶⁸ ”I kitẹ mědaloko Mawu, Ruatang Israel! I Sie seng diměnta nẹ̌tul᷊ungu umatʼE ringangu něliwirʼi sire.

⁶⁹ I Sie nẹ̌gěllịu měnanal᷊amatẹ̌ matoghasẹ̌ si kitẹ, hěnton Daud, ěllangʼE.

⁷⁰ Nạung kạngerẹ lumiun manga nabi pinilenʼE, Mawu e seng nangonggọu kědonʼE,

⁷¹ waugʼu mapakasal᷊amatʼi kitẹ e wọu rokạ i kitẹ, dingangu wọu kawasang taumata apang měbẹ̌binsị i kitẹ.

⁷² Mědeạu manodẹ u tatal᷊ěntụʼE su manga i upung i kitẹ e, pẹ̌kakědonʼE susi e sarung ipakasěhụʼE.

^73-74 I Sie nẹ̌salu si amang i kitẹ i Abraham, dingangu nẹ̌kědo měngambang i kitẹ e wọu rokạ i kitẹ, tadeạu i kitẹ tạ katatakụ e mětangkiang si Sie

⁷⁵ sěntiniạ mẹ̌munara waugʼi Sie ringangu makal᷊uasẹ̌ naungʼE karěngụ u i kitẹ e reng biahẹ̌.

⁷⁶ Ei kau amang, anạku sarung isěbạ nabing Mawu Karangetange. I kau takụ irolohẹ̌ pěngal᷊imona Mawu pěnal᷊oahẹ̌ dal᷊eng baugʼi Sie,

⁷⁷ apěngekeng habarẹ̌ su manga umatʼE u i sire sarung ipakasal᷊amatẹ̌, kereu Ruata e seng nangampung kal᷊awọu rosang sire.

⁷⁸ Mawung kitẹ e mal᷊ondo ringangu matal᷊ěntụ; kụ ual᷊ingu mapakasal᷊amatʼi kitẹ e hakịu i Sie riměnta. Mẹ̌sul᷊ungu matangěllo simarang mal᷊ukadẹ̌,

⁷⁹ kerene i Sie nangonggọu tualagʼE waugu patikụ taumata e kụ měbẹ̌biahẹ̌ su ral᷊ungu kararěndung dingangu katatakụ. I Sie měngẹ̌ngahạ i kitẹ sural᷊eng mětẹ̌timona pẹ̌darame.”

⁸⁰ Anạ i Zakharia e nahuntinambang kasěllahe ringangu natoghasẹ̌ su rohkẹ̌ e. I sie nẹ̌tanạ su wanua l᷊inggi, sarang nịdating tempone i sie nẹ̌těngkatodẹ u watangenge su tau Israel.