DANIEL 2 - BINOHẸ SUSI BAL᷊O MAPIA

Iping Nebukadnesar

¹ Piạ su sěhěbi, dua taung samurin Datu i Nebukadnesar nẹ̌parenta, i sie nipi. Ipine ene e apạ e nakataghal᷊i naunge, hakịu i sie sen tawe lai kal᷊ahuntikilang.

² Ual᷊ingu ene nikuiange kal᷊awọu apaʼn tahatighadẹ̌, tahahopa, tahaundang, dingangu taumata apang piạ kasingkạ e tadeạu pěmitua ipine ene.

³ Piạ e i sire rụdarisị su těngone, ratu e něhengetang, ”Iạ e nipi, ringangu naungku e kẹ̌kal᷊ipusaneng u iạ mapulu makakasingkạ u mangal᷊ene!”

⁴ I sire simimbang su ral᷊ungu werang Aram, ”Pẹ̌biahe i Tuangku sarang marěngụ-děngụ! Běkeko ipi ene si kami, kụ i kami e sarung mělahẹ u mangal᷊ene.”

⁵ Datu e simimbang, ”Iạ e seng něngal᷊ạ putusang ini: I kamene harusẹ̌ pěhabaru ipi ene si siạ, kerene lai mangal᷊ene. Kereu i kamene tawe makaumal᷊ẹ̌, i kamene sarung papapotokang dingangu wal᷊eng kamene sarung ipakahaka.

⁶ Kaiso kereu i kamene makaumal᷊ẹ̌, i kamene sarung takụ gělirang u laonggọ kụ maral᷊ěnggihẹ̌ ore lai kal᷊aadatẹ̌ masaria. Kụ, ini pěhabarẹ̌ko ipiku ene ringangkewelaing mangal᷊ene!”

⁷ I sire simimbahẹ̌ lai u, ”Mapiawe i Tuangku e pěhabarẹ̌ kal᷊imona ipi ene si kami, kụ bọu ene i kami e hědong mělahẹ u mangal᷊ene.”

⁸ Nakaringihẹ̌ ene ratu e simimbang, ”Nẹ̌kětạ bue su tikạku. I kamene kětạeng měngẹ̌ngondọ u tempo e samatang, ual᷊ingu i kamene masingkạ u iạ piạ timonaku

⁹ mẹ̌deạu měhukung i kamene kěbị sural᷊enge mẹ̌sul᷊ung kereu i kamene tawe makaumal᷊ẹ̌ měhabaru ipi ene si siạ. I kamene němpẹ̌dal᷊ahintau waugu turusẹ̌ měmpẹ̌konti ringangu měmpẹ̌taghunalang u iạ e dingangu pělaharapẹ̌ u iạ sarung měmal᷊ui putusangku. Kụ habarẹ̌ko ipi ene, tangu iạ sarung masingkạ u i kamene wotonge lai měnualagu mangal᷊ene.”

¹⁰ Apang masasingkạ ene e němpẹ̌simbang, ”Su patikụ dunia e tawẹ u sarang sěngkatau kụ makapaul᷊ị u kai apa ikẹ̌kapulun Tuangku ene. Dingangu ren tawẹ běke sěngkatau ratu, kereapa kasěllahe ringangu kawawantuge, měnẹ̌nuntụ hal᷊ẹ̌ kerene wọu manga tahatighadẹ̌, tahahopa ringangu taumata apang piạ kasingkạ e su istanane.

¹¹ I tuangku lụěnningu hal᷊ẹ̌ pẹ̌sěmbaụ kụ tumanịu mawěhạ. Tawẹ u sarang sěngkatau kụ makasukụ tạbeạu katewe manga mahang duata, kaiso i sire tawe matatanạ su tal᷊oaran taumata.”

¹² Nakaringihẹ̌ ene e ratu e limangehẹ̌ tạ sihinge kụ nẹ̌parenta pěmẹ̌mate kěbị apang mapapande mạtanạ su Babelẹ̌ e.

¹³ Mase parenta ene niwokạ, kụ kal᷊awọu apaʼm mapapande e, nasowa l᷊ai su ral᷊unge i Danielẹ̌ ore lai manga hapị e rẹ̌deakeng baugu pateěng.

Duata e něnodẹ u ipi ene ore lai mangal᷊ene si Daniel

¹⁴ Tangú i Daniel nẹ̌sombang i Ariokh, těmbonangu lukadu ratu, kụ seng sadia měndal᷊engu hukumang papate ene. Kụ apạ e mainga-ingatẹ̌

¹⁵ i Daniel nakiwal᷊o si sie, kawe unụ e ratu e seng něněbangu parenta mawěhạ ene. I Ariokh něhabarẹ̌ si Daniel apa nạung seng nariadi e.

¹⁶ Dingangu masahawụ i Daniel nẹ̌těngon datu kụ nẹ̌dorong makịgěllịu tempo waugu pělahekangu mangal᷊eng ipi ene.

¹⁷ Doronge niraringihang, mase i Daniel napul᷊ẹ sol᷊ong bal᷊e dingangu něhabaru kal᷊awọu apang nariadi ene e si Hananya, i Misael dingangu i Azarya.

¹⁸ Nirolohe i sire e nipẹ̌kal᷊iomaneng si Amang su sorga e tadeạu i Sie piạ tatal᷊ěntụ e si sire ringangu měngukahu rahasiang ipi ene. Kụ dingangu kerene tangu i sire e tawe sarung ihukungu papate ringangu apang mapapande wal᷊inẹ e.

¹⁹ Su sěhěbi ene lai Mawu Ruata e něhabaru rahasia ene si Daniel su ral᷊ungu sěmbaụ papasilo. Tangú i Daniel nẹ̌dalo Ruata su sorga,

²⁰ angkuěnge, ”Duata e kai pelesa ringangu mahoto, karaloko i Sie sarang marěngụ-děngụ!

²¹ Seng i Sie e měnẹ̌nilakehu musunge ringangu tempone, i Sie e mělẹ̌haka ringangu mạpěmunarang mangangawasa. Seng i Siewe lai měgẹ̌gěllịu kapapelesa e, ringangu mạngonggọu l᷊aěnna e.

²² Seng i Sie ini e mạngukahu rahasia kụ apạ e maral᷊ung. I Sie masingkạ u kal᷊awọu apang mạdiadi su ral᷊ungu kararěndung. I Sie nilikutang u tualagẹ̌ mahamagẹ̌.

²³ O, Ruata su raralong upungku, i Kau takụ daloěng dingangu takụ bantugang. Batụu nionggọʼU si siạ e kapelesa ringangu katoghasẹ̌. Dorong i kami e seng niraringihangʼU. Ringangu sasimbang baugu ratu e seng nilahẹʼU.”

Ipi e nihabarẹ̌ dingangu nitualagʼi Daniel

²⁴ Bọu ene i Daniel nakoạ sol᷊ong anung Ariokh kụ seng nioro pinẹ̌mate apang mapapande su Babel. Angkuěng i Daniel si sie, ”Kumbahang měmate apaʼm mapapande ene. Paringangko iạ mẹ̌těngon datu, batụu iạ kai mapulu měhabarẹ̌ si tuan datu mangal᷊eng ipine ene.”

²⁵ Dingangu masahawụ i Ariokh němaringang si Daniel nẹ̌těngon Datu i Nebukadnesar bọu e nẹ̌bera, ”Iạ e seng nakahombang su tal᷊oarang manga tau Yahudi niwembange sěngkatau kụ makahabaru mangal᷊eng ipin Tuangku.”

²⁶ Tangú něhengetangke ratu e si Daniel kụ mal᷊aing nisěbạ si Beltsazar, ”Botonge i kau e makahabaru ipiku e ringangu mangal᷊ene si siạ e tangu?”

²⁷ I Daniel simimbang, ”Tuang! tawẹ apa taumata piạ kasingkạ e, tahahopa, tahatighadẹ̌ arau masasingkạ u wituing kụ makahabaru hal᷊ẹ̌ ene si Tuangku.

²⁸ Arawe su sorga e piạ Duata kụ makapitua kal᷊awọu rahasia ringangu i Sie seng něhabarẹ̌ si Tuang apan sarung mariadi su tempo ramahi. Ini e, pakawalako ěllang deng měnualagu ipi ringangu papasilo kụ kinatarimạ i Tuangku piạ kapẹ̌hědange e.

²⁹ Piạ i Tuangku kạpělẹ̌hedange, i Tuangku e niping tempo ramahi kạděntane. Duata e namingkạ kal᷊awọu rahasia e mạnodẹ si Tuangku apa kụ sarung mariadi.

³⁰ Rahasia ini e seng nilahẹ su ěllang, bal᷊inewe ual᷊ingu ěllang kawe něngalembong kapandene wọu i sai lai, kaiso tadeạu i Tuangku e makakasingkạ u mangal᷊eng ipin Tuangku ene ringangu makaěnna l᷊ai lohon dal᷊ungu naung i Tuangku.

³¹ Seng ini e papasilo kinapandang Tuangku e: Su těngon Tuangku e piạ patong sěmbaụ. Patong ene e apạ e masaria, ringangu měngkai hanesẹ̌ kụkerong, kaiso awẹ e sal᷊ạ e makạtatakụ.

³² Těmbọ e nikoạ bọu wul᷊aeng sahị, sěbạ e ringangu takiahe wọu sal᷊aka, sěndihange ringangu pěnade wọu tambaga,

³³ palange wọu uase ringangu laede sěmbahageang bọu uase ringangu sěmbahageang lai wọu ěntana masipul᷊ụ.

³⁴ Piạ e i Tuangku kapěnitị e, piạ batu sěmbaụ gẹ̌guwạ limunggi wọu lengehe, tawe manga kinasenggehang u taumata, mase nihino su patong ene su l᷊aede wọu uase ringangu ěntana masipul᷊ụ ene e, hakịu nakakorọ.

³⁵ Su tempo ene lai kal᷊awọu patong ene nahaka kụ nakoạ niěndukangu uase, ěntana masipul᷊ụ, tambaga, sal᷊aka, ringangu wul᷊aeng kụ seng nakakorọ naraal᷊usẹ̌ kere awul᷊ẹ̌ su tampạ pěndal᷊utakeng gandung su tempong musungu matětị. Niěndukang ene e nẹ̌sal᷊iawuhẹ̌ nitiụ u anging, hakịu tawe něněntangu ěnnạ e apa-apa. Kaiso watu kụ něhaka patong ene e nasaria kere wul᷊ude ringangu namenẹ kasěllahu dunia.

³⁶ Kai ene e ipin Tuangku, ringangu orasẹ̌ ini ěllang e sarung mělahẹ mangal᷊ene.

³⁷ Lẹ̌adateng i Tuangku e ute kai ratu wọu kěbị datu; kụ i Tuangku e něngalembong kawasa e. Duata su sorga e seng něngonggọu kararatuang ini si Tuangku, kawasa, katoghasẹ̌ dingangu kawawantugẹ̌.

³⁸ I Tuangku e kinoạʼE měngangawasa su wahageang u dunia piạ tumanạ e ringangu patikụ manụ u winalangeng dingangu manga binatang kewe lai wal᷊ine. I Tuangku sẹ̌sane e kai těmbọ bul᷊aeng su patong ene.

³⁹ Arawe sarangke kararatuang i Tuangku e nal᷊iu, sarung suměpụ kararatuang bal᷊ine kụ bal᷊inewe kere kasěllahu kararatuang i Tuangku. Bọu ene tangú siměpụ e kararatuang katěllune kụ niapatodẹ su patong ene wahageangu tambaga, kụ sarung mẹ̌kawasa kasěllahu dunia.

⁴⁰ Bọu ene sarung suměpụ kararatuang kaěpạ e, katoghase kere uase. Kụ kerẹewe uase makahěmpung dingangu makapěngangorọ balạewe měnsanga, kerene lai kararatuang kaěpạ e ini e sarung makahěmpung dingangu makapěngorọ kal᷊awọu kararatuangkewe lai wal᷊ine ene.

⁴¹ Laedẹ̌ dingangu manga tal᷊imědong laedu patong kụ sěmbahageang bọu ěntana masipul᷊ụ dingangu sěmbahageange bọu uase ene e, kai měnẹ̌nodẹ u su tempo ramahi e kararatuang ene sarung ipẹ̌pahiạ. Kararatuang ene piạ toghase lai ual᷊ingu ěntana masipul᷊ụ e kai nikal᷊aukangu uase.

⁴² Manga tal᷊imědon laedẹ̌ e kụ sěmbahageang bọu uase dingangu sěmbahageang bọu ěntana masipul᷊ụ mangal᷊ene ute kararatuang ene e piạ bahageangu kararatuang kụ matoghasẹ̌ dingangu piạ l᷊ai wahageangu kararatuang kụ lome.

⁴³ Kal᷊aukangu uase ringangu ěntana masipul᷊ụ e mạnialang lai u kararatuang ene sarung mẹ̌tawakal᷊i manoghasẹ̌ batangenge mẹ̌koạ pẹ̌kakawing kal᷊aukang kaiso těgal᷊ẹ̌ ene kawe tawẹ kěhase, kerẹewe uase e mal᷊aing tawe matuno sěngkakatuno ringangu ěntana masipul᷊ụ e.

⁴⁴ Su tempong pẹ̌paparentang manga ratu ene, Duata su sorga e sarung měmětị kararatuang sěmbaụ kụ sarung mẹ̌daragẹ̌ sarang marěngụ-děngụ dingangu sarung tawe ikawatạ u wansa lai sude. Kararatuang ene e sarung mapakarul᷊ẹ u kal᷊awọu kararatuang bal᷊ine ene.

⁴⁵ Kai wal᷊inewe i Tuangku e seng nakasilo u tawe nisẹ̌senggehang u taumata, batu sěmbaụ e napěllọ bọu lengehe mase nihino ringangu nakahěmpung patong bọu uase, tambaga, ěntana masipul᷊ụ, sal᷊aka ringangu wul᷊aeng ene? Duata kụ masěllahẹ̌ e nělahẹ si Tuangku e apa sarung mariadi e. Ipi ene kapangimangeng dingangu tatualagu ěllang ene mambeng kerene.”

I Daniel něnarimạ u tatahul᷊ěnding e wọu ratu

⁴⁶ Mase nẹ̌tumpěkuhe Ratu i Nebukadnesar su těngon Daniel kụ něngonggọu parenta tadeạu i Daniel adateng dingangu waugʼi sie nighěllị e sasěmba tinongkạ ore lai manga sasěmbạewe lai wal᷊ine.

⁴⁷ Datu e něhengetang, ”Mamben těngadẹ̌ Daniel, Duatanu ene e kasěllahenge wọu tal᷊oarang kal᷊awọu Ruata. I Sie e kai kawasa su patikụ datu, dingangu měnaněbal᷊ẹ̌ kal᷊awọu rahasia. Iạ masingkạ u hal᷊ẹ̌ ene watụ u i kau e seng makaumal᷊ẹ̌ manualagu mangal᷊eng lělirung ini.”

⁴⁸ Bọu e i Daniel nighěllirangu kal᷊aianenge marangẹ, nikěndagenge ringangu ghaghěllị maral᷊enggihẹ̌, dingangu nihengkẹ e nakoạ guběrnurẹ̌ su Babel, ore lai kinoạe těmbonange karangetange su wowom patikụ měnanal᷊ěntihọ u istana.

⁴⁹ Arawe ual᷊ingu rorong i Daniel, datu e něnarakangu paparentaěngu propinsi su Babel e si Sadrakh, i Mesakh dingangu i Abednego, kaiso i Daniel sẹ̌sane ute natanạ su istanang datu.