LUKI 1 - Ngowili Yekpei Numu Kpɛlɛɛ Va

¹ Nya liimamɔi Tiofilɔs, Numu gboto ti lapinga a ti sɔbɛ gbi hindei nasia lava kɔlɔ ma ti wienga vulii mu lia.

² Hindei nasia ti nyɛinga, tia mia a na mu mɛnini nasia laa yeehindeisia ti gbɔkuni ti gɔwɔma, ti hulɔ a yama i hiye yeetɔtoomɛi ma tawao ta nungaa gaa a yeengowili yekpei.

³ Faale, Bamamɔ Wai, jifa ngi yeehindei jisia hugbɛkpɛnga a tɔmbɛyama wee i hiye ti lɔto-gbelei ma, famia ngi tɔilɔ kɛ a nyandelɔ ndava kɔlɔ ma pandawanda bi va,

⁴ aako bi tɔnyɛi yee kaalɛi gɔɔ kɔloongɔ hindei gbi ma ti bi ganga la.

Jɔn Nguamɔi Lelei I longa Kulɔma Ti Hugɛnga

⁵ Watii wɔɔ Hɛlɔd i yɛ mahayɛi ma Juu lɔlei kpɛlɛɛ mahu, saa Gbuamɔ yila i yɛlɔ na ngi laa a Sakaraya, Saa Gbuablɛisia yeekakɛi na wɔɔ ta toli a Abaija yeemamɔ a ngie. Ngi nyahɛi laa mia wɔɔ a Ilizabɛti; tawao ta bɛɛ i gbuani saa gbua wɛlei la lɔ.

⁶ Ti veenjɔ ti jiayii nyandengɔ yɛla Ngewɔ yama, tawao ti Ndemɔi jawei kpɛlɛɛ houilɔ pandawanda.

⁷ Kɛɛ ndo ii yɛ ti yeya ajifa Ilizabɛti gbemangɔ yɛla, tawao ti veenjɔ kpɛlɛɛ ti gbokolongɔ yɛla.

⁸ Folo yila ma Sakaraya i yɛlɔ Saa Gbua yengei wiema Ngewɔ Wɛlei bu, ji kakɛi na i yɛ ma ti nda lɔwɔi i hitini yeengengei na wieva.

⁹ Kia wɔɔ hugbatei i yɛ na Saa Gbuablɛisia ta jia la, tɔtɔi lɔ wɔɔ a ngengei gɔlɛkɔlɛ, famia yeefoloi na ma, Sakaraya yengei mia wɔɔ a gbɛsɛi mɔla Ngewɔ Wɛlei goohu. Faale i wuailɔ Ndemɔi Wɛlei bu,

¹⁰ fahiisia gbi ti ngiti ya, ta Ngewɔ vɛli, watii na gbɛsɛi i yɛ mɔma.

¹¹ Ngewɔ malika yila i gɛilɔ a ngie, i looni mbɛtei ma ta gbɛsɛi mɔ ma yeengejahui.

¹² Ji Sakaraya i malikei lɔni, ngi lii i wuliilɔ ma, nduwɛi i ngi huve.

¹³ Kɛɛ malikei i ndeilɔ ngi ma yɛ, “Baa luwa, Sakaraya! Ngewɔ i bi hɛɛwoi mɛninga, bi nyahɛi Ilizabɛti a hindolo lelɔ bi wɛ tawao ba ngi lɛi hei a Jɔn lɔ.

¹⁴ Bi goohu a nɛɛlɔ waa tawao nungaa gboto weka ti goohu a nɛɛlɔ ji ta ngi le;

¹⁵ ajifa a yɛlɔ a numu waa Ngewɔ yaama. Ɛɛ ndɔ gbi gboli ɔɔ ndɔ gbangɔ. Ngewɔ Yafei a ngi lavelɔ i hiye ngi le-gbelei ma,

¹⁶ tawao a yamalɔ a Isrɛlblaa gboto Ndemɔi ti Yewɔɛi gama!

¹⁷ A lilɔ Ndemɔi gulɔ kpaya i ngi hu kɛɛ Ngewɔ Yafei kia wɔɔ Ngewɔ lutui Ilaija i yɛ na, pieva kɛkɛisia ti lii i wote ti leengeisia gama gbɔma, faliablɛisia ti wote pɔɔnableisia ti nɛmahulewei leenga; i Ndemɔi nungeisia magbatɛ ngi gulɔ.”

¹⁸ Kɛ Sakaraya i ndenga malikei ma yɛ, “Nga yee kɔɔ kɛ tɔnya lɔ a ji? Ji mua nya nyahɛi veenjɔ kpɛlɛɛ mu gbokolongɔ.”

¹⁹ Kɛ malikei i ndenga ngi ma yɛ, “Gebrɛl lɔ a nge, malikei na i looni Ngewɔ yaama watii gbi, tawao tamia i nya longa ngowili yekpei ji leva bi ma.

²⁰ Kɛɛ jifa bii lani a nya layie, ba mumulɔ, bɛɛ gu a yialaa kɛlee hindei jisia ti wie pɛiŋ, tawao nya layie ɛɛ nyani.”

²¹ Nungeisia ti yɛlɔ a Sakaraya mawulo, ti wuhu wungɔ gbɛva lɔ i gbɛndɛnga hii Ngewɔ Wɛlei bu.

²² Ji i gbuani, ii guni aa yɛpɛ ti gama, kɛ ti kɔɔnga kɛ i hinda hulɔnga Ngewɔ Wɛlei bu. Kia ii yɛ gu a yialaa, i yɛpɛni ti gama a loko lɔ.

²³ Kia Sakaraya yenge watii i gbɔyɔni, i yamɛilɔ ngi yeekuwuhu.

²⁴ Lɔwɔ lɛɛnga wooma ngi nyahɛi Ilizabɛti i goilɔ, i pɛlei bu ngalu lɔɔlu va.

²⁵ Kɛ i ndenga yɛ, “Kɛlɛmɛi ji pɔɔ, Ndemɔi i gbɔnga na nya ma, i ngufe wai ji gbuanga nya yama!”

Yesu Lelei I Longa Kulɔma Ti Hugɛnga

²⁶ Ji Ilizabɛti goi i guni a ngalu wɛita, Ngewɔ i ngi malikei loilɔ taa yila hu ta toli a Nasalɛti, Galili lɔlei hu.

²⁷ I ngi loni nyahalo yila lɔ gama hindo yila i ngi vale gbuama. Yeehindoi lɛi mia wɔɔ a Josɛf, Mahɛi Devidi bɔɔsɔ a ngie. Yeenyahaloi lɛi mia wɔɔ a Meri.

²⁸ Malikei i wɛilɔ i nde ngi ma yɛ, “Hooyoo! Ndemɔi lɔ bi wooma tawao i bi lubanga wa!”

²⁹ Malikei layie ji i Meri lii wuliilɔ ma wa, ii kɔɔ gbɔɔ malikei lii i ma.

³⁰ Kɛ malikei ndenga ngi ma yɛ, “Baa luwa, Meri! Ajifa bi ngauwanda majɔnga a Ngewɔ.

³¹ Ba goolɔ, bi Hindoloi le, tawao ba ngi lɛi hei a Yesu lɔ.

³² A yɛlɔ a numu waa tawao ta ngi lolilɔ a Ngewɔ Lɛngɔ Wai ngi Hindoloi. Ndemɔi Ngewɔ a ngi yɛlɔ a maha, kia ngi maada Devidi i yɛ na.

³³ A yɛlɔ a Jekɔpi bɔɔsɔɛisia ti mahɛi kunafɔ tawao kɛlɛma ɛɛ yɛ ngi mahayɛi ma!”

³⁴ Kɛ Meri i ndenga malikei ma yɛ, “Nyahalo mia a nge, ngii hini hinda hugɔɔ, ji a yee gu i wie?”

³⁵ Kɛ malikei i ndenga ngi ma yɛ, “Ngewɔ Yafei a yeilɔ bi ma, tawao Ngewɔ gbayei a wɛlɛlɔ bi ma; famia ndoi na bi ndema ta tolilɔ a numu magayemangɔi kɛɛ Ngewɔ Hindoloi.

³⁶ Tawao, wote mbei, bi ndewei Ilizabɛti gbokolongɔi na wɔɔ ta toli a kpemamɔi, i hindoloo goo wumbunga kungɔ na a ngalu wɛita.

³⁷ Ajifa Ngewɔ ɛɛ gbaha hinda gbi ma.”

³⁸ Kɛ Meri i ndenga yɛ, “Nya gbe, Ndemɔi luwɔi mia a nge; i wie nya gama kia bi ndenga la.” Kɛ malikei i ngi longa i li.

Meri lɔ Lima Vama Ilizabɛti Ma

³⁹ Hu ii guhani na wooma, Meri i ngi magbatɛilɔ i li kaakaa taa yila hu ngiye-ngiye lɔlei na hu ta toli a Judia.

⁴⁰ I wuailɔ Sakaraya yeepɛlɛbu i va Ilizabɛti ma.

⁴¹ Kia Ilizabɛti i Meri vamawoi mɛnini, ndoi i gbavoilɔ ngi goohu. Ngewɔ Yafei i Ilizabɛti huveilɔ

⁴² kɛ i ndenga ngeleya yɛ, “Bi lubangɔe i lewe nyaha gbi ma tawao ndoi na lubangɔe bi wama ndema!

⁴³ Gbɛe hinda wai ji bonda i nya wienga, nya lemɔi ngi nje i wanga vama nya ma?

⁴⁴ Ajifa kia lekee bi vamawoi i gulani nya woohu, ndoi ji i nya goohu i gbavoilɔ a kohunɛ.

⁴⁵ Bi lubangɔe lava la kɛ ngowili na Ndemɔi i pilini bi gama a lolɔ ma!”

Tato Wulei Meri I ngaani

⁴⁶ Meri ndeilɔ yɛ, “Nyaa Ndemɔi latoma nya lii hu;

⁴⁷ Nya yafei goohunɛngɔe nya Bawomɔi Ngewɔ va,

⁴⁸ ajifa nya hinda i hitɛnga ngi wɛ, nya ngi luwɔ mayeingɔi a nge! I hiye kiahuna ma numui gbi ta nya lolilɔ a lubamɔ,

⁴⁹ hinda waawaisia va kpaya Yewɔɛi i pienga nya wɛ. Ngi biyei magayemangɔe;

⁵⁰ I gbua mbonda yila ma i to yeepekei ma a manulɔ nasia ma ta bagɔɔ ngi ma.

⁵¹ I ngi gbaki gbayangɔi lambonga i mamanibleisia huvayanga tia ti hinda hulangɔisia.

⁵² I maha gbayangɔisia gbuanga ti maha-heimisia ma, i numu mayeingɔisia lɛnga.

⁵³ I ndɔlɛblaa goovenga a mɛhɛɛ yekpengaa i pienga kpatɛbleisia ti ya a yeya haaka.

⁵⁴ I na wienga i lahei wumbuni fa mu maadani gama i wanga gbɔva ngi bɔilopoi Isrɛl ma.

⁵⁵ I hitɛnga ngi wɛ Ebraham ta ngi bɔɔsɔɛisia ti mamamau lɔva kunafɔ va.”

⁵⁶ Meri i ngalu sawa lɔ gbɔyɔni Ilizabɛti gama kɛ i yamanga ngi yeetaahu.

Ti Jɔn Nguamɔi Lenga

⁵⁷ Ilizabɛti lo le-gbelei i hitiilɔ ma, kɛ i hindoloi lenga.

⁵⁸ Ngi lenyɔuisia ta ngi heinyɔuisia ti kpekpeya wai na mɛnilɔ Ngewɔ i pieni a ngie, tawao tia tieni gbi ti kohunɛ wa wieilɔ.

⁵⁹ Ji ndoi i guni a njii wayakpa, ti wailɔ ngi heiva biliya, tawao ti yɛ loni ti ngi kɛkɛ Jakaraya lɛi ve ngi wɛ.

⁶⁰ Kɛɛ ngi nje i mawalilɔ yɛ, “Sawo! Ngi lɛi a yɛ a Jɔn lɔ.”

⁶¹ Kɛ ti ndenga ngi ma tɛɛ, “Kɛɛ numu gbi ii bi wooma ndɛi na aa yɛ ngi ma.”

⁶² Kɛ ti yɛpɛnga ngi kɛkɛ gama a loko, ti ngi mɔli ndɛi yeegbɔɔ ngi longɔ ndoi i mɛ.

⁶³ Kɛ Sakaraya i walei maloli wienga, i nyɛi ma yɛ, “Ngi la a Jɔn.” I gualɛilɔ wa ti gbi ma!

⁶⁴ Ngamɛi na Sakaraya i guilɔ a yɛpɛla gbɔma, kɛ i tɔtonga a Ngewɔ latola.

⁶⁵ Nduwa wa i ti heinyɔuisia gbi huveilɔ, tawao yeehindei jisia yeetɔwɔi i vayɛilɔ Judia lɔlei hu gbi

⁶⁶ Nasia gbi ti yeehindei ji mɛnini ti giliilɔ la, ta mɔli tɛɛ, “Ndoi ji i yɛma a gbɔɔ?” Gbamaile i yɛ vuii lailɔ ke kɛ Ndemɔi gbayei lɔ ngi wooma.

Sakaraya Lɔ Kulɔmayia Lema

⁶⁷ Ngewɔ Yafei i Jɔn ngi kɛkɛ Sakaraya huveilɔ, kɛ i kulɔmayia lenga yɛ:

⁶⁸ “A mu Ndemɔi lato, Isrɛl Yewɔɛi! I gbɔnga ngi nungeisia ma, i mu gbuanga nduwɔya hu.

⁶⁹ I Mbawomɔ gbayangɔ venga mu wɛ, ngi bɔilopoi Devidi bɔɔsɔɛi.

⁷⁰ Ngi lutuisia ti lahei na hugɛilɔ i mbumbuni wɔɔ

⁷¹ yɛ a mu bawolɔ mu gɔnyɔuisia yeya, kɛɛ nasia gbi ti lolongɔ a mue.

⁷² I ndeilɔ yɛ a manulɔ mu maadani ma, i gili a ngi hinda yangilingɔi.

⁷³ I lahei minimini wumbuilɔ mu maada Ebraham gama

⁷⁴ yɛ a mu bawolɔ mu gɔnyɔuisia yeya, i pie mu ngi vɛli muɛɛ luwa,

⁷⁵ aako mu wɔna ngi yama mu yɛ a ngi woo mu lɛɛvui hu gbi.

⁷⁶ “Bia, nya loi, ta bi lolilɔ a Ngewɔ Wa ngi lutui. Ba lilɔ Ndemɔi gulɔ ngi welei lava,

⁷⁷ bi nde nungaa ma kɛ ta mbawo majɔɔlɔ a ji ta manuma jɔɔ ti jumbuisia va.

⁷⁸ Jifa mu Yewɔɛi manumangɔ tawao ngi lii yahangɔ, a pielɔ ngi manumɛi yeefofoi i voo mu ma

⁷⁹ i voo ngelei ma nasia gbi ma ti heini hee yeekpindi hu kɛɛ yeenɛnɛi bu, i lo mu gulɔ i ndiilɛli welei gɛ a mue.”

⁸⁰ Ndoi i loolɛilɔ, i lakpa ngi luwui ma kɛɛ ngi nɛmahui. I yɛ ndɔgbɔ lambei ma lɔ haaŋ foloi na i hiti i ta yekpe magɛni a Isrɛlbleisia kpawama.